polish internet magazine in australia

Reklama

Sponsors

NEWS: POLSKA: Polskie Linie Lotnicze LOT będą domagać się od Boeinga rekompensaty za utracone korzyści, dodatkowe koszty i straty poniesione w wyniku uziemienia samolotów Boeing 737 MAX. Polski przewoźnik wstrzymał pracę pięciu modeli samolotu, który producent uziemił po niedawnej katastrofie w Etiopii. * * * AUSTRALIA: Kardynał George Pell skazany na sześć lat więzienia za oskarżenie o pedofilię, zostanie w zakładzie karnym w izolacji, gdyż znajduje się w "poważnym niebezpieczeństwie" - podaje australijska prasa. 77-letni dostojnik będzie przebywać w całkowitej izolacji do czasu wypracowania procedur mających na celu jego ochronę - podaje "The Australian" cytując wypowiedź dyrektora służby więziennej stanu Wiktoria. * * * SWIAT: W nocy z 29 na 30 marca nie nastąpi „twardy brexit”. Bruksela zgodziła się na przesunięcie daty wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. W grę wchodzą dwie opcje; w przypadku przyjęcia wynegocjowanego w listopadzie porozumienia, termin brexitu przesunie się na 22 maja. Jeżeli premier May nie uda się przekonać Izby Gmin do tej opcji, groźba „twardego brexitu” nastąpi nie wcześniej niż 12 kwietnia.
EVENTS INFO: Koncerty Andrzeja Cierniewskiego - Healesville -"Polana" (Vic.), 23.03, godz. 18:00; Klub Polski "Syrena" w Rowville (Vic.), 24.03, godz. 15:00; Klub Sportowy "Polonia" w Plumpton (NSW), 30.03, godz. 19:00; Klub Polski w Bankstown (NSW), 31.03, godz. 15:00; Klub Polski "Sikorski" (WA), 13.04, godz. 19:00 * * * Teatr Fantazja w Melbourne: komedia Branch - Klub Polski w Albion, 30.03, godz. 18:00; Dom Polski „Syrena” w Rowville, 31.03, godz. 17:00

sobota, 23 czerwca 2018

Porady językowe Katarzyny Podjaskiej: Jak zapisywać daty?

Fot. CC0 Public Domain
Dziś o cyfrach i liczbach – zacznę więc od myśli Juliusza Pawła Schaudera – polskiego matematyka: „Prawdziwy profesor mówi a, pisze b (które wygląda jak c), myśli d, a powinno być e”. Postaram się jednakowoż wyjaśnić Wam podstawy posługiwania się liczebnikami w języku polskim w sposób jasny i czytelny. No, to jedziemy.☺
 
Najtrudniejsze, tak mi się wydaje, w odmianie są liczebniki zbiorowe i o nich opowiem Wam innym razem, dziś chciałabym się skupić na dość potocznych problemach z cyferkami.

DATY – ROK
 
Zaczniemy od „oczywistej oczywistości” – czyli od roku: 2018 to rok „dwa tysiące osiemnasty” i coś się wydarzyło „w roku dwa tysiące osiemnastym”, nie dwutysięcznym osiemanstym, bo przecież nie mówimy, że Jagiełło pokonał Krzyżaków w *tysiąc czterechsetnym dziesiątym. Poniżej czytelna (mam nadzieję) plansza, na której pokazuję Wam zasadę posługiwania się datami rocznymi:
 
 
Żeby było łatwiej – można sobie skojarzyć z kolorami – z tłem planszy: liczebniki porządkowe odmieniają się tak jak przymiotniki:
D. ósmego || niebieskiego
C. ósmemu || niebieskiemu
N. ósmym || niebieskim
itp.
Zresztą nie tylko te małe liczby, także te większe:
D. setnego || niebieskiego
C. setnemu || niebieskiemu
N. setnym ||niebieskim
itp.
Przy okazji ciekawostka: liczebniki porządkowe od 100 nazywamy w ten sposób:
100. – setny,
200. – dwusetny,
300. – trzechsetny,
400. – czterechsetny,
500. – pięćsetny,
600. – sześćsetny,
700. – siedemsetny,
800. – osiemsetny,
900. – dziewięćsetny,
1000. – tysięczny.
Przy pytaniach o rok powinniśmy stosować raczej „który” niż „jaki”, bo jacyś mądrale na pytanie: „Jaki mamy rok?” mogliby odpowiedzieć: „Raczej zimnawy” albo „Urodzajny”, podobnie jak w pytaniu: „Jaki mamy dziś dzień?” – „Deszczowy”. Myślę jednak, że „który” i „jaki” są dziś używane wymiennie i naprawdę nieliczni widzą różnicę pomiędzy tymi zaimkami.
 
DATY – MIESIĄC
 
Tu sprawa jest względnie prosta: mamy tylko 12 miesięcy.  W każdym roku jest jeden styczeń, jeden luty, jeden marzec itp. Nie mówimy więc i nie piszemy, że dziś jest 2 kwiecień albo 23 wrzesień, bo, jak już wspomniałam: kwiecień jest jeden i wrzesień też jest jeden (w danym roku). A zatem:
 
 
 
DATY – DZIEŃ
 
„Dziś jest drugi kwietnia” – w datach dziennych pojawi się liczebnik porządkowy, czyli: pierwszy, trzeci, dziesiąty i dwudziesty drugi. Ten liczebnik porządkowy bywa też odmieniany: którego? czternastego stycznia. Dopóki posługujemy się literkami, sprawa jest dość prosta. Gorzej z zapisem liczbowym…
Rada Języka Polskiego zaleca zapisywać liczebniki porządkowe z kropką: 1. = pierwszy. Rada powołuje się na Nowy słownik ortograficzny PWN: „Po cyfrach arabskich oznaczających liczebniki porządkowe stawiamy kropki, np. na 10. (=dziesiątym) piętrze […]. Kropka po liczebniku może zostać opuszczona, jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że użyty został liczebnik porządkowy, np. Chodzę do 8 klasy.” (Nowy słownik ortograficzny PWN, red. E. Polański, Warszawa 1997, s. XCVIII, zasada nr 87.4.).
 

 I ja tak sobie dumam, że kiedy piszemy daty, to kontekst jest jednoznaczny. Nie ma więc potrzeby stawiania kropek w zapisie dat dziennych: 23. kwietnia. Ale tu problem wcale się nie rozwiązuje… Bo my jednak lubimy dostawiać różne znaczki w wyrazach i często możemy poczytać, że rocznicę uchwalenia konstytucji w 1971 roku obchodzimy: 3-go maja, 3go maja albo (ale to już rzadziej) 3. maja. Istnieją nawet zapisy nazw ulic: 3-go Maja (sama widziałam), więc naprawdę trudno się w tym wszystkim połapać.
 
Kropka po liczbie jest sygnałem, że liczebnik jest porządkowy, tzn. odpowiada na pytanie: który?, a nie ile? Kropki można jednak nie stawiać, jeśli z kontekstu wynika, że dana liczba nie oznacza liczebnika głównego. Zwyczajowo pisze się więc np. 3 maja i w rozdziale 4 - bez kropek. Zapis 3-go maja jest niepoprawny, podobnie jak w latach 80-tych (można za to napisać w latach 80. - z kropką).
Mirosław Bańko
 
Aby łatwiej było zapamiętać, przygotowałam dla Was plansze:
 

 
Mam nadzieję, że udało mi się rozjaśnić nieco ciemnawą strefę zapisu i odmiany liczebników. Co Was zaskoczyło? A może wiedzieliście wszystko? 😉
 
 

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Promocja

Promocja

Promocja