Wędrówki po Polsce: Zamek w Rabsztynie

Ruiny zamku w Rabsztynie. Jedna z atrakcji
 turystycznych na Szlaku Orlich Gniazd.
Fot. Wikimedia commons CC 4.0

 Z cyklu turystyczno-krajoznawczego Ewy Michałowskiej-Walkiewicz - Wędrówki po Polsce  odwiedzamy zamek w Rabsztynie w Małopolsce.

Zamek w Rabsztynie, wybudowano na Wzgórzu rabsztyńskim. Jego nazwa   pochodzi z terminu niemieckiego „Rabenstein”, co w tłumaczeniu na język polski oznacza „kruczą skałę”. Wiąże się to ze znaczną obecnością tych właśnie ptaków, na wspomnianym wzgórzu.

 Nie ma dokładnych informacji co do początku powstania zamku. Pierwsze zapiski pochodzą z 1396 roku, dotyczą kapelana zamkowej kaplicy Grzegorza oraz Iwa burgrabiego rabsztyńskiego. Dzięki szeregu badań archeologicznych wiadomo jest, że pierwsze drewniane budynki warowni, pobudowano na wapiennej skale już w drugiej połowie XIII wieku. Warownia ta pełniła funkcję strażnicy granicznej z Czechami, a także była siedzibą tutejszych starostów.

Kamienica z wieżą

Murowany obiekt zamkowy, początkowo w postaci niewielkiej „kamienicy” zakończonej wieżą, wybudowany został za panowania ostatniego z dynastii Piastów króla Kazimierza Wielkiego. Pierwsze informacje o zamku, pochodzą z lat 90. XIV stulecia. Wówczas to kolejny król Polski Władysław Jagiełło, oddał ten zamek Spytkowi z Melsztyna, pieczętującemu się herbem Leliwa.

Wdowia sukcesja

 Po jego śmierci, już w roku 1399 zamek wraz z przyległymi wsiami, objęła wdowa po nim, Elżbieta Melsztyńska. W rękach Melsztyńskich, zamek pozostał do połowy XV stulecia. W wyniku podziału majątku po Elżbiecie, zamek przypadł w spadku jej synowi Janowi. W tym też czasie, w 1412 roku przebudowano zamkową wieżę i studnię za kwotę 52,5 grzywny.

Konfiskata na rzecz polskich wojsk królewskich

 Jan Melsztyński zmarł w 1431 roku i na mocy wyroku królewskiego, zamek przypadł w udziale kolejnemu synowi Elżbiety też Spytkowi. Spytko zawiązał konfederację polskich husytów, skierowaną przeciwko biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. Po napadzie na obradującą radę królewską w Nowym Korczynie, Spytko został pokonany pod Grotnikami w roku 1439. Jego majątek wraz z zamkiem został skonfiskowany na rzecz polskich wojsk królewskich.

 

Dar Warneńczyka

 Dzięki wstawiennictwu rodziny Spytka, kolejny król Polski Władysław Warneńczyk, zwrócił zamek wdowie po Spytku, Beatrycze z Szamotuł. W wyniku ugody sądowej z 1441 roku, zamek przeszedł w ręce jej wnuczki Jadwigi, zwanej Jadwigą z Książa.

 

Szwedzi spalili zamek

 W roku 1511 za sumę 4 tysięcy florenów, zamek zakupił podskarbi koronny Andrzej z Kościelca. Po jego śmierci w 1515 roku, zamek otrzymał w dzierżawę bankier krakowski Jan Boner. W 1573 roku, syn Jana Seweryn gościł na zamku w Rabsztynie króla Henryka Walezego. Po bezpotomnej śmierci Seweryna Bonera młodszego w 1592 roku, zamek przeszedł w ręce rodu Firlejów. W czasie wojny północnej, wycofujący się w 1657 roku Szwedzi, spalili zamek. Zamek próbowano odbudować, ale nigdy nie przeprowadzono tego zamiaru do końca. Częściowo był on jeszcze używany ale już w XVIII wieku, został całkowicie opuszczony. Właściciele  Rabsztyna przeprowadzili się do wybudowanego w XVIII wieku dworku, zlokalizowanego przy południowej stronie wzgórza, na którym stoją do dziś ruiny zamkowe. Do początku XX wieku istniała tu jeszcze wieża główna, będąca najstarszą częścią zamku.

 

Na zamku odbywają się organizowane współcześnie turnieje rycerskie. Turystów zachwyca rekonstrukcja założenia zamku z inscenizacją obrazującą jego pierwszych właścicieli.

Ewa Michałowska- Walkiewicz

Zamek w Rabsztynie znajduje się 36 km na pólnocny zachód od Krakowa w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej