polish internet magazine in australia

Sponsors

NEWS: POLSKA: W poniedziałek w Warszawie odbyło się spotkanie premiera Mateusza Morawieckiego z premierem Węgier Viktorem Orbanem. Politycy rozmawiali o sytuacji wokół mechanizmu budżetowego UE. Warszawa i Budapeszt są krytyczne wobec propozycji powiązania wypłaty środków europejskich z oceną stanu praworządności – takie rozwiązanie odebrałoby niezależność mniejszym krajom europejskim. W opinii premiera Morawieckiego, propozycja Unii nie chroni, ale łamie zasady praworządności. * * * AUSTRALIA: Koszty lotu do Australii Zachodniej wzrosły do ​​3700 AUD za bilet w jedną stronę po tym, jak stan ostatecznie ogłosił, że podróżni z NSW i Wiktorii mogą wjechać bez kwarantanny. * * * SWIAT: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) po raz pierwszy od początku września odnotowała spadek liczby nowych zakażeń koronawirusem na świecie. Dyrektor generalny WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus wyjaśnił, że jest to spowodowane spadkiem zachorowalności w Europie „dzięki skutecznym, ale trudnym środkom, które zostały wprowadzone”. Według szefa WHO liczba przypadków COVID-19 wciąż rośnie w innych regionach świata, podobnie jak liczba zgonów spowodowanych wirusem. Na świecie wykryto ponad 61,8 milionów przypadków zakażenia koronawirusem, zmarło ponad 1,4 miliona osób.
POLONIA INFO: III Polonijny Bieg Niepodległości w Sydney - Kub Sportowy "Polonia" w Plumpton, 6.12, godz. 12:00 * * * Spotkanie z Marcelem Weylandem - Konsulat RP w Sydney, 10.12, godz. 18:30

sobota, 7 marca 2020

Wędrówki po Polsce: Cedynia – gród z ponad tysiącletnią historią

Herb Cedyni. Fot. L.Wątróbski
Cedynia to dziś niewielkie miasteczko, liczące niecałe 2 tys. mieszkańców, położone 80 km na południowy-zachód od Szczecina i najbardziej wysunięta na zachód miejscowość Polski. Najstarsza zapisana w dokumentach nazwa grodu – Cidini, pojawia się jeszcze przed rokiem 972. Dwa wieki później, w roku 1187, miejscowość nazywa się Zedin i Cedene, a w roku 1240 Ceden. Do wyzwolenia, w roku 1945, Cedynia nosiła niemiecką nazwę Zehden. Dzisiejsza jej nazwa jest zwyczajnym spolszczeniem.

Cedynia przeszła do historii jako miejsce dwóch wielkich historycznych walk: pierwszej w czerwcu 972 roku – a więc ponad tysiąc lat temu i drugiej w marcu roku 1945. Pierwsza bitwa, to klęska wojsk niemieckich, która miała miejsce za czasów pierwszego polskiego władcy księcia Mieszka I.


Jak podaje ks. Adam Naruszewicz w swojej „Historii narodu polskiego”… niewielka ilość historycznych wzmianek nie pozwalała na pewne do końca rozstrzygnięcie, gdzie się rozegrała i jaki miała przebieg bitwa cedyńska.

Współcześni historycy wojskowości przedstawiali też różne koncepcje jej przebiegu (m.in. Władysław Filipowiak, Benon Miśkiewicz). Co do jednego byli zgodni: bitwa cedyńska z 24 czerwca 972 roku rozegrała się w dwóch fazach. Potwierdza to wprost w swojej kronice biskup Thietmar:... na podstawie badań topografii, uzbrojenia i taktyki wojskowej wczesnego średniowiecza oraz najnowszej analizy źródeł historycznych stwierdzono, że było to poważne militarne starcie, w którym po obydwu stronach uczestniczyło nawet do kilku tysięcy żołnierzy. Można też już dziś stwierdzić z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że bitwa rozegrała się właśnie pod Cedynią.

Jej skala poruszyła do żywego cesarza … jak w swojej kronice relacjonuje Thietmar. Zwycięska bitwa z niepokonanym dotąd wojskiem niemieckim umocniła panowanie Mieszka na Pomorzu. Do XIII wieku obszary te należały do Polski. Jemu zaś samemu bitwa przyniosła sławę przebiegłego i mądrego stratega.

Późniejsza przynależność miasta do Brandenburgii oraz rodu von Jagow trwała kilkaset lat.
Prawa miejskie otrzymało miasto dopiero w XIV wieku. Brak jest natomiast dokładnej daty i dokumentów, potwierdzających uzyskanie tych praw.


 Druga bitwa, w marcu roku 1945, rozegrana została prawie tysiąc lat później. Wycofujące się wojska niemieckie, spodziewając się ataku na Berlin, zajęły teren w zakolu Odry. Obszar ten stanowił punkt wyjścia do kontrataku na tyły wojsk radzieckich i polskich prących w kierunku stolicy Niemiec. Rozlokowano tam więc stanowiska artylerii, broni pancernej i gniazda karabinów maszynowych. Niemcy mieli też zapewnioną obronę z powietrza. Terenu bronił doborowy pułk SS „Solar”, w składzie dwóch batalionów piechoty morskiej i jednego batalionu spadochroniarzy. Dowódcą obrony odcinka Odry, był obergruppenführer SS Erich von den Bach-Zalewski, ten sam, który w sierpniu 1944 roku pacyfikował Powstanie Warszawskie. 

Od wschodu atakowały wojska radzieckie oraz 1 Samodzielna Brygada Moździerzy Wojska Polskiego. Przed atakującymi żołnierzami stanęło niezwykle trudne zadanie. Walki trwały kilka dni. W tym czasie oddziały niemieckie zostały całkowicie wyparte z przyczółka cedyńskiego i można było kontynuować zwycięski marsz na Berlin.

Po zakończeniu II wojny światowej Cedynia znalazła się w granicach Polski. Dziś to niewielkie miasteczko, położone przy granicy z Niemcami, staje się miejscowością nastawioną na turystykę. W mieście można zobaczyć wiele ciekawych zabytków – m.in.: kościół i klasztor z XIII wieku, ratusz miejski z XIX wieku i wieżę widokową z XIX wieku. Warto też zajrzeć do muzeum i cedyńskiego punktu informacji turystycznej.                                                                                         

 
 
 
 
Najciekawszy jest kościół p.w. Narodzenia NMP z przełomu XIII/XIV wieku. W jego wnętrzu znajdują się dwie płyty nagrobne oraz ołtarz barokowy z roku 1720. Ciekawy jest także klasztor cysterek pochodzący z XIII wieku. Klasztor zbudowano na sąsiadującym z grodem wzgórzu. Po reformacji i jego kasacie istniała tam szkoła dla panien szlacheckiego pochodzenia. Później przekształcony został w folwark, a następnie był siedzibą Poczty Królewskiej.                                    

 
Ratusz, zbudowany w roku 1840, jest obecnie siedzibą Urzędu Miejskiego. Dzisiejszy ratusz wzniesiono na miejscu starego, wzniesionego tam w XVI wieku. W pobliżu ratusza znajduje się muzeum miejskie oraz punkt informacji turystycznej, gdzie można kupić m.in. monety pamiątkowe, znaczki, foldery, widokówki itp.

Muzeum zajmuje się na parterze kamienicy. Założone zostało w roku 1966 - w Milenium Państwa Polskiego. Placówka posiada zbiory z zakresu paleontologii, archeologii, etnografii, historii wojskowości i sztuki.

Herbem Cedyni jest tarcza o srebrnym polu, w którym znajduje się pół czerwonego orła brandenburskiego ze złotymi szponami i dziobem oraz pół czerwonego koła z pięcioma szprychami. Miasto najlepiej podziwiać można z wieży widokowej, górującej nad miastem.

tekst i zdjęcia Leszek Wątróbski

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

Promocja

Promocja

Promocja