polish internet magazine in australia

NEWS: POLSKA: 10 listopada Sąd Najwyższy uchylił zarządzenia uzurpującej być na czele TK sędzi z Opola Anny Korwin-Piotrowskiej, dot. zawieszenia w czynnościach prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. W Polsce trwa głęboki kryzys ws. Trybunału Konstytucyjnego a stronami konfliktu są obóz rzadzącej partii Donalda Tuska kontra prezydent Karol Nawrocki. * * * AUSTRALIA: Podczas 33. szczytu APEC w Shenzhen premier Australii Anthony Albanese skoncentrował się na relacjach handlowych z Chinami, rozwoju sztucznej inteligencji oraz stanowisku wobec wojny w Ukrainie. Premierowi towarzyszy w Chinach delegacja 11 czołowych australijskich menedżerów (w tym przedstawicieli gigantów wydobywczych Rio Tinto i BHP). Głównym tematem ich spotkań z premierem Chin Li Qiangiem są trudne negocjacje kontraktowe dotyczące eksportu australijskiej rudy żelaza. * * * SWIAT: Po historycznym spotkaniu Donalda Trumpa, Władimira Putina i Xi Jinpinga w Shenzhen (19 listopada 2026 r., przy okazji szczytu APEC) przywódcy nie podzielili na nowo świata ale ogłosili wspólną „deklarację pokojową”. Zadeklarowali działania na rzecz stabilności strategicznej i bezpieczeństwa międzynarodowego oraz zapowiedzieli promowanie reform ONZ, aby organizacja skuteczniej reagowała na globalne kryzysy. Potwierdzono, że wojny nuklearnej nie wolno prowadzić ani nie da się jej wygrać oraz zapowiedziano dialog o ograniczaniu ryzyka nuklearnego.
POLONIA INFO: Artur Gotz - piosenki Marka Grechuty: 7.11, godz. 19:00, Polish Association Wollongong, Keiraville

niedziela, 16 listopada 2014

Między "polem" a "dworem" czyli spór Krakowa z resztą kraju

Krakow. Zamek królewski na Wawelu.
 Fot. J.Ochoński/PAP
„Zawsze będę wychodził na pole. Niech se inni wychodzą na dwór” - mówi w swoim wierszu Andrzej Sikorowski, piosenkarz i autor tekstów zespołu Pod Budą. Bo spór między krakowskim „polem” i warszawskim „dworem” trwa od wieków.

Która forma jest lepsza? Która poprawniejsza? Zdaniem prof. Bogusława Dunaja, językoznawcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego, obie są prawidłowe, a różni je zasięg występowania. Nie jest błędem więc, jeśli napiszemy „na pole" zamiast dominującego „na dwór".

Regionalizmy dziwią tych, którzy po raz pierwszy rozmawiają z osobą z Krakowa lub odwiedzają to miasto. Niektórym się podobają, niektórych rażą, a wręcz oburzają. Bywają przyczyną nieporozumień. Pewna anegdota mówi np. o tym, jak turystka w Krakowie usiłowała kupić kapustę. Aby to zrobić, weszła do warzywniaka i zapytała: „Czy jest kapusta?", na co sprzedawczyni jej odpowiedziała: -"A niech se pani przyniesie z pola" (na zewnątrz, przed warzywniakiem).

Oprócz krakowskiego „na pole" szczególnie wiele nieporozumień budzą regionalizmy związane z produktami spożywczymi, owocami i warzywami. Przyjezdnych dziwią m.in. „weki" (zamiast „bułek"), „jarzyny" (zamiast „włoszczyzny"), „sznycle" (zamiast „kotletów mielonych"), „kwaśne mleko" (zamiast „zsiadłego"), „grysik" (zamiast „kaszy mannej"), „kanapka" (zamiast „kromki"), „chrust" (zamiast „faworków"), „czernice" (zamiast „jeżyn"). Tylko w Małopolsce „drożdżówka" oznacza rozmaite (a nie tylko z drożdży) pieczywa, które mogą być np. z „borówkami" (zamiast „czarnymi jagodami") albo „ze serem" (zamiast „z serem"). Posiłek popijać można wodą „ze sokiem" (a nie „z sokiem").

Krakusa można rozpoznać również po tym, że mówi „we czwartek", zamiast „w czwartek", z półek ściera prochy zamiast kurzu, choinkę często określa „dżewkiem", na którym wiszą nie „bombki", ale „bańki". W polach rosną zaś „bławatki" zamiast „chabrów".

Prof. Dunaj wskazuje, że w regionalizmach nie ma nic złego. - Trochę regionalności nie zaszkodzi. Nie ma też powodu, aby tępić regionalizmy, ponieważ stanowią tylko niewielki procent naszego słownictwa i występują w każdym języku literackim - zwraca uwagę w rozmowie z PAP językoznawca.

Dodaje również, że formy ogólnopolskie coraz bardziej się upowszechniają oraz że niektóre regionalizmy wychodzą z użycia, ale na ich miejsce powstają nowe. Np. „kaszę tatarczaną" w Krakowie już wyparła ogólnopolska „kasza gryczana". Za to w ostatnim czasie językoznawcy zarejestrowali, że słowo „fliziarz" (osoba, która układa flizy, płytki) można znaleźć tylko w krakowskiej prasie. W pozostałych rejonach Polski osobę układającą płytki określa się „płytkarzem", „glazurnikiem" lub „kafelkarzem".
Beata Kołodziej, PAP

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy