polish internet magazine in australia

Sponsors

NEWS: POLSKA: Wicepremier ds. bezpieczeństwa Jarosław Kaczyński oświadczył podczas niejawnych obrad Sejmu, że Rosja ma gotowy plan ataku na Polskę. Wg niego argumentem przemawiającym za zbliżającą się inwazją są niedawne ataki hakerskie skierowane w stronę czołowych, polskich polityków. Rząd poinformował, że hakerzy przejęli ponad 4 tysiące kont wraz z 70 tys. wiadomości mailowych. * * * AUSTRALIA: Australijczycy w pełni zaszczepieni przeciwko COVID-19 mogą teraz używać cyfrowego certyfikatu jako dowodu szczepienia. Certyfikat jest generowany automatycznie i dostępny w aplikacji Express Plus Medicare. Dotychczas w Australii w pełni zaszczepionych jest zaledwie 3 proc. mieszkanców co stanowi jeden z najgorszych wyników na świecie. * * * SWIAT: Prezydent Białorusi Aleksandr Łukaszenka powiedział, że Mińsk w odpowiedzi na decyzję ukraińskich władz o niewpuszczeniu białoruskich samolotów w swoją przestrzeń powietrzną, nie będzie przyjmował lotów z Ukrainy. Ukraina zapowiedziała, że od 26 maja wstrzymuje połączenia lotnicze z Białorusią w związku z incydentem z udziałem samolotu Ryanaira w Mińsku i ograniczyła wykorzystanie swojej przestrzeni powietrznej przez białoruskie samoloty.
POLONIA INFO: Projekcja filmu "Kongres" wg powieści Stanisława Lema - Klub Polski w Bankstown, 19.06, godz. 18:00

wtorek, 25 lutego 2020

Wędrówki po Polsce: Biały Bór

Biały Bór - cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia
Przenajświętszej Bogarodzicy. Fot. L.Wątróbski
Biały Bór - miasteczko położone  we wschodniej części województwa zachodniopomorskiego (szczecińskiego) - ok. 30 km na północny-wschód od Szczecinka (niemieckie Neustettin). Zamieszkują go dziś Polacy i Ukraińcy przesiedleni tam w ramach akcji „Wisła”. Są też ślady żydowskie m.in. cmentarz z XVIII wieku, zdewastowany w czasach II wojny światowej. W miasteczku istniała niewielka gmina żydowska, która posiadała małą szachulcową synagogę w okolicach młyna.                                                                                                                 

Prawa miejskie Biały Bór otrzymał w roku 1382 roku. Dwadzieścia lat później, w roku 1408 rozwój miasta zahamował wielki pożar. W kolejnym stuleciu miasto było jeszcze 3 razy niszczone przez pożary. W 1772 roku Biały Bór znalazł się pod zaborem pruskim. Podczas I wojny światowej miasto było ważnym punktem niemieckiego oporu. 26 lutego 1945 roku, zniszczony w 80%, Biały Bór przyznano Polsce.


Najstarsze wzmianki o herbie Białego Boru odnotowano już w 1394 roku. Przedstawia on niewiastę odzianą w niebieską suknię i biały fartuch, trzymającą w prawej dłoni piłkę, otoczoną wieńcem jelenia. Kobieta ta, jak głosi legenda, to żyjąca w XV lub XVII wieku żona miejscowego bednarza. Odznaczała się niezwykłą urodą i dużym temperamentem. Damiana, bo tak nazywała się owa niewiasta, uwiodła podobno wszystkich co dorodniejszych mężczyzn Białego Boru jak również niemałą liczbę przyjezdnych gości. Legenda głosi, że gdy bednarz dowiedział się o wszystkim, zapakował Damianę do beczki i wrzucił do jeziora.                              

Dziś miasteczko liczy około 3 tys. mieszkańców i jest niewielką gminą miejską. Podstawowym bogactwem Białego Boru są lasy zajmujące blisko 50% ogółu powierzchni gminy. Rosną tam nich różne gatunki drzew liściastych i iglastych. Są one rajem dla myśliwych i grzybiarzy.                                                                                                

Drugim atutem gminy są niewątpliwie jeziora, na których uprawiać można sporty wodne. Coś dla siebie znajdą tam miłośnicy żeglarstwa, windsurfingu czy kajakarstwa. Jedną z atrakcyjniejszych form czynnego wypoczynku stanowią „wczasy w siodle” organizowane przez Państwowe Stado Ogierów AWRSP. Stado oferuje jazdę konną w olbrzymich kompleksach leśnych pod okiem wykwalifikowanych instruktorów oraz przejażdżki stylowymi powozami parokonnymi.                                                                                                 

Co roku w Białym Borze odbywają się też zawody kajakarskie i jeździeckie, często o randze międzynarodowej. W 1986 roku odbyły się tam Mistrzostwa Świata. Białoborskie konie startowały m.in. na olimpiadach sportowych w Seulu i Atlancie.                                             

Duża część mieszkańców Białego Boru stanowi ludność pochodzenia ukraińskiego, przesiedlona w ramach akcji „Wisła”. Miasto jest ważnym ośrodkiem oświatowym i kulturalnym ludności ukraińskiej. Funkcjonuje tam szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące dla mniejszości ukraińskiej. Prężnie działa też Związek Ukraińców propagujący kulturę i sztukę ukraińską. Działalność kulturalna odgrywała i odgrywa istotną rolę w procesie integracji, zbliża do siebie zróżnicowane kulturowo społeczności. Gmina nawiązała też partnerską współpracę z 2 miastami ukraińskimi: Łuckiem - w roku 1991 (porozumienie w dziedzinie społeczno-gospodarczej oraz od roku 1997 wymiany młodzieży) i Lwowem – w roku 1996 (w zakresie wymiany młodzieży).  


Budynek szkoły ukraińskiej w Białym Borze
  

Oświatę reprezentują cztery szkoły podstawowe, dwa gimnazja i Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Tarasa Szewczenki. Zniszczenia wojenne spowodowały, że brak tam cenniejszych zabytków. Można jednak zobaczyć: neogotycki kościół św. Michała Archanioła z 1878 roku, cerkiew grekokatolicką, pomnik ofiar I wojny światowej, pomnik Tarasa Szewczenki, rezerwaty przyrody „Jezioro Iłowatka”, „Jezioro Głębokie”, ścieżkę leśną wokół jeziora Łobez i dawny gmach Sądu Grodzkiego w stylu neogotyckim z roku 1878. Gmina należy do Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Pojezierza Drawskiego oraz Stowarzyszenia „Euroregion Pomerania 
  


Pomnik Tarasa Szewczenki w Białym Borze
 Szkoła ukraińska powstała tam w roku 1958, której w roku 1961  nadano imię ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki. Do białoborskiej szkoły mogły i nadal mogą uczęszczać dzieci z terenu całej Polski, ponieważ placówka posiada statut szkoły bez obwodowej. 

                                                                                                                         
Ludność ukraińska nie miała zaraz po wojnie żadnych podstaw prawnych do jakiegokolwiek zrzeszania się. Dopiero ogłoszenie konstytucji z 22 lipca 1952 roku umożliwiło Ukraińcom organizowanie pierwszych punktów nauczania języka ojczystego w polskich szkołach podstawowych. Nie bacząc na braki kadrowe i duże rozproszenie ludności, działacze społeczno-kulturalni z Koszalina i Białego Boru: Aleksy Kutyński, Włodzimierz Serkiz i Michał Kowalczyk rozpoczęli działania zmierzające do otwarcia pierwszej w Polsce szkoły z ukraińskim językiem nauczania. Ich starania poparło wówczas 293 rodziców z województwa  koszalińskiego.                                                                                   

Szkoła rozpoczęła działalność we wrześniu 1958 roku w piętrowym budynku przy ul. Żymierskiego 27. Jej pełna jej nazwa brzmiała wówczas: szkoła podstawowa nr 2 w Białym Borze. Nauczanie zorganizowano w czterech oddziałach w klasach łączonych. Do szkoły przybyło wówczas 57 uczniów. Program edukacyjny zakładał nauczanie języka ojczystego od klasy 1, a języka polskiego od kl. 2.                                                                                                            

 W pierwszym roku jej istnienia 21 uczniów mieszkało w internacie mającym swą siedzibę w budynku szkolnym. Stałą lokalizację internat otrzymał dopiero w roku 1960 przy ul. Armii Czerwonej.            

W roku 1983 roku zawiązał się społeczny komitet budowy nowego internatu. Wmurowanie aktu erekcyjnego pod jego budowę nastąpiło cztery lata później w roku 1987. W ciągu dwóch następnych lat wyrósł dwupiętrowy budynek składający się z czterech segmentów: budynku mieszkalnego internatu – 16 pokoi; budynku żywienia i kotłowni; budynku zawierającego trzy mieszkania służbowe oraz sali gimnastycznej z zapleczem. Nowy internat o powierzchni 2633 m kw oddano do użytku w 1989 roku. Zamieszkało w nim 60 osób, czyli ponad połowa uczniów  szkoły.                                                           

Duży oddźwięk w Polsce i krajach diaspory ukraińskiej miała uroczystość odsłonięcia pierwszego w Polsce pomnika poety Tarasa Szewczenki we wrześniu 1991 roku. Uroczystość odsłonięcia pomnika patrona szkoły nabrała międzynarodowego charakteru.                                   

Szkoła realizuje programu w zakresie budzenia i podtrzymania świadomości oraz kultywowania tradycji narodowej w ukraińskim języku nauczania. Odbywa się to poprzez: poznawanie historii przodków; zdobywanie wiedzy przyrodniczej, geograficznej i etnograficznej o Bieszczadach – ziemiach przodków; nawiązywanie kontaktów interpersonalnych z przesiedleńcami celem zbierania informacji; rozwój postaw patriotycznych związanych z tożsamością narodową; kształtowanie poczucia przynależności do swojej „małej ojczyzny; jednoczenie i mobilizowanie społeczności lokalnej do wspólnego działania i wreszcie kształtowania postawy twórczego uczestnictwa w kulturze oraz popularyzowanie folkloru ukraińskiego poza własnym środowiskiem.           

Życiem duchowym białoborskich Ukraińców zajmują się ich duchowi przywódcy – księża z tamtejszej parafii grekokatolickiej. Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogarodzicy, dziś przy ul. ks. Bazylego Hrynyka, wybudowano tam w latach 1992-1997 według projektu nie żyjącego dziś prof. Jerzego Nowosielskiego we współpracy z inż. arch. Bogdanem Kotarbą
                                 
Ikona świętych Bazylego Wielkiego, Jerzego i  Jana Złotoustego na cerkwi w Białym Borze    
 
Świątynia nawiązuje do surowej architektury bazylik starochrześcijańskich. Posiada małe okna, prosty blok fasady z wieżyczkami i podwójnie półkolistym przyczółkiem. Wnętrze powtarza schemat trójnawowej bazyliki: centralna, nieco obniżona część zwieńczona jest niewielką kopułą z wyobrażeniem Pantokratora. Jej czarne kolumny oddzielają boczne galerie od głównej nawy. Sugestywny i ascetyczny nastrój cerkwi buduje niezwykła, kolorystyczna harmonia oparta na kontraście ciemnozielonych ścian i stropów, białych przegród i czerwonych portali. Ikonostas zredukowany został do trzech ikon: widniejącego w prześwicie carskich wrót Ukrzyżowania oraz wizerunków Chrystusa i Marii. Parafia greckokatolicka w Białym Borze istnieje od 1957 roku i należy dziś do diecezji wrocławsko-gdańskiej.

tekst i zdjęcia Leszek Wątróbski

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

Promocja

Promocja

Promocja