Historia Polonii australijskiej albo o chorobie polskiego emigranta

W Polsce w lipcu br. na rynku księgarskim ukazała się książka Mariana Kałuskiego o Polakach w Australii pt. „Terra Australis. Przyczynki do historii Polaków w Australii”, wydana nakładem Studium Historii Polonii Australijskiej w Melbourne.

Jest to książka, która jest z pewnością ciekawym przyczynkiem do historii Polaków w najdalszym od Polski kraju - w Australii, głównie jednak o powojennej emigracji. Są to również osobiste refleksje autora o jej kondycji. Autor był redaktorem ukazującego się w Melbourne „Tygodnika Polskiego” oraz założycielem Studium Historii Polonii Australijskiej. Celem książki jest odkłamanie wielu wątków najnowszej historii Polaków w Australii. Autor hołduje powiedzeniu: „Prawda ponad wszystko”. 

Pierwszą recenzję książki  napisał prof. Andrzej Targowski  z Western Michigan University (USA).

 

Historia Polonii australijskiej albo o chorobie polskiego emigranta

Kolejna książka o historii Polonii tym razem australijskiej ukazała się pióra Mariana Kałuskiego, Terra Australis, Przyczynki do historii Polaków w Australii.  Nakładem Studium Historii Polonii Australijskiej, Melbourne 2019. Autor jest historykiem, politologiem, podróżnikiem, redaktorem i działaczem, który wydał kilkanaście książek na temat historii Polaków żyjących w 65 krajach, a sam zwiedził 90 krajów. W swym niepowtarzalnym dziele odnotował i scharakteryzował sedno życia i działania około kilkunastu tysięcy Polaków. Przeczytałem kilka tego autora książek i podziwiałem, jak np. mógł pozbierać informacje o paru tysiącach działających Polaków w kilkuset miejscowościach we Włoszech, skoro zapewne większości tych danych nie można pozyskać z Internetu?

W tym kontekście i książka o Polonii w Australii jest napisana podobnie jak poprzednie, ale przez mieszkańca Australii żyjącego tu od 1964 r., czyli znającego z autopsji świetnie środowisko Polonii Australijskiej. I to jest chyba największą „wadą” tej książki, ponieważ autor zna te środowisko za dobrze. Stąd jest to książka o „piekle” tej Polonii. Przypomina podobną książkę Polskie Piekło, Obrazy z życia elit emigracyjnych 1939-1945 (Bellona 2012) w Londynie, pióra Sławomira Kopera. Polonia Australijska liczy ok. 150,000 osób, w tym ok. 50,000 urodzonych w Polsce. Czyli stanowi poniżej 1% populację tego kontynentu, jest więc b. małym środowiskiem, skupionym głównie w dwóch wielkich miastach Sydney i Melbourne. Tak mała liczba rodaków potrafiła jednak utworzyć kilkaset organizacji polonijnych (czynnych lub zlikwidowanych), targanych wewnętrznymi konfliktami. Oczywiście autor-działacz-redaktor mediów polonijnych rejestruje z dużą „dokładnością” owe konflikty, tak personalne jak i przekręty finansowe z dokładnością prokuratora i sędziego, który oskarża, przedkłada dowody i osądza. Co gorsze szuka prawdy i dziwi się, że ma wrogów i że jest niedoceniany.   Szuka uznania w Ojczyźnie i dopiero po ostrym opowiedzeniu się po jednej z dwóch stron ostrego konfliktu politycznego, zostaje uznany. Czy jednak jest to uznanie szczere i trwałe?

Ja pomijam autora polityczne zaangażowanie i niektóre Jego poglądy, ponieważ nie można przejść obojętnie obok wielkiego i unikalnego wysiłku intelektualnego i logistycznego (bez pomocy finansowej) w tworzeniu historiografii Polonii w świecie. Stworzył ogromną bazę danych, z których jego następcy będą korzystać przez następne lata a może i stulecia. Autor co robi to robi z pasją. I za to należy mu się uznanie i podziękowanie. Na pocieszenie powiem, że zwykle uznanie przychodzi po śmierci. Więc życzę autorowi cierpliwości.

Moim zdaniem autor dźwiga krzyż choroby polskiego emigranta. Nawet cytuje moje powiedzenie i je interpretuje tak, że chorobą polskiego emigranta jest konflikt. Niewątpliwie jest to jedno ze stadiów naszej choroby. Natomiast polski imigrant jest chory na Polskę. Z wielu względów opuścił kraj, gdzie przerwał swą karierę lub niepowodzenia i chciałby je zrealizować na obczyźnie. Tu bardzo często pozostaje na peryferiach głównego życia kraju osiedlenie (kłopoty z zawodem i językiem oraz brak pieniędzy i poparcia) i wtedy swój sukces chce uzyskać w środowisku Polonii idealizując swą miłość do Ojczyzny.  Niestety ten sukces chce uzyskać za wszelką cenę, w tym nie obca jest zazdrość, nienawiść, chciwość, intrygi, niezgoda, itp.  I chyba już tak będzie. Z tego względu wielu wybitnych rodaków-emigrantów stroni od organizacji polonijnych. Jak np. robił to śp. prof. Zbigniew Brzeziński. Margrabia Aleksander Wielopolski administrator rosyjskiego Zaboru Polski mawiał; „za Polskę jest łatwiej umrzeć aniżeli współżyć z Polakami.” Na szczęście, dzięki obecnie wolnej Polsce, dotychczasowy model emigracji nie jest adekwatny do sytuacji i wymaga drastycznej zmiany. O czym innym razem.

Radzę polskim emigrantom przyjąć moją postawę, w której Polskę traktuję jak matkę, a Amerykę jak żonę. Do obu tych najważniejszych kobiet w moim życiu jestem lojalny. Ale owe lojalności różnią się.

                                                                                                                                          

Prof. Andrzej Targowski

________________________
Andrzej  Targowski – polsko-amerykański informatyk, jeden z pionierów informatyki stosowanej w Polsce, menedżer, cywilizacjonista, nauczyciel akademicki, profesor Western Michigan University.

Marian Kałuski:

 „Terra Australis. Przyczynki do historii Polaków w Australii”

 (stron 421, ISBN 978-83-64232-42-8) 

 Książka  jest do nabycia w Księgarni Naukowej im. Bolesława Prusa w Warszawie i Księgarni Uniwersytetu Warszawskiego. 

MARIAN KAŁUSKI jest dziennikarzem, pisarzem, historykiem polskim i australijskim oraz podróżnikiem (był w 90 krajach) mieszkającym w Australii od 1964 roku. Członek polskich i australijskich towarzystw i stowarzyszeń historycznych, dziennikarskich i literackich oraz Światowej Rady Badań nad Polonią w Warszawie. Autor 30 książek, m.in. Jan Paweł II. Pierwszy Polak papieżem (Australia 1979, USA 1980), Polskie dzieje Kijowa (Toruń 2015), Polskie Wilno 1919-1939 (Toruń 2019) oraz 4-tomowej pracy (razem 2812 stron) Sprawy kresowe – bez cenzury (Toruń 2017-2018), która jest jak gdyby „Biblią kresową”. Książki o Polakach na świecie to: The Poles in Australia (Melbourne 1985), Polacy w Chinach (Warszawa 2001), Polska-Chiny 1246-1996 (Warszawa 2004), Polacy w Nowej Zelandii (Toruń 2006), Śladami Polaków po świecie (Szwajcaria 2007), Polonia katolicka w Australii (Toruń 2010), Polski Centralny Ośrodek Społeczno-Sportowy w Albion (Melbourne) 1984-2009, (Toruń 2010), Włochy – druga ojczyzna Polaków (Toruń 2016), Polacy w Indiach i powiązania polsko-indyjskie (2016), Polska Italia, czyli śladem Polaków i poloników w Italii oraz powiązań polsko-włoskich (Warszawa 2017). Odznaczony w 1991 r. Krzyżem Zasługi przez polski rząd emigracyjny w Londynie, w 2006 r. Srebrnym Medalem Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” w Warszawie, w 2018 r. na stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości Orderem Krzyż Polonii Światowej Rady Badań nad Polonią (Warszawa).
Wikipedia