75. rocznica ustanowienia Święta Niepodległości

Zmiana warty przed Grobem Nieznanego Żołnierza
 w Warszawie. Tu obywają się co roku centralne obchody
Święta Niepodległości. Fot. K.Bajkowski

Święto Niepodległości jako święto narodowe i dzień wolny od pracy zostało ustanowione ustawą sejmową z 23 kwietnia 1937 roku podpisaną przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Dzisiaj mija 75 lat od tego wydarzenia.

Data święta upamiętniającego odzyskanie przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów, była w II Rzeczpospolitej sprawą dyskusyjną. W okresie międzywojennym toczono ostre spory o to, które z wydarzeń jesieni 1918 roku uznać należy za symboliczny moment odzyskania przez Polskę niepodległości.

Z punktu widzenia piłsudczyków najważniejszym wydarzeniem było przybycie 10 listopada do Warszawy z magdeburskiej twierdzy Józefa Piłsudskiego. Z kolei lewica przekonywała o znaczeniu utworzonego w Lublinie rządu Daszyńskiego. Z czasem jednak to właśnie 11 listopada był obchodzony jako nieoficjalne święto niepodległości, celebrowane zwłaszcza przez wojskowych.
Ostatecznie w 1937 roku Sejm RP uznał oficjalnie, że Święto Niepodległości obchodzone będzie 11 listopada. Data ta upamiętniała dzień, w którym Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową oraz naczelne dowództwo podległych jej wojsk polskich. 11 listopada Niemcy podpisały również zawieszenie broni kończące I wojnę światową.
Święto Niepodległości ustanowiono ustawą sejmową z 23 kwietnia 1937 roku "jako rocznicę odzyskania przez naród polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego, zwycięskiego wodza narodu w walkach o wolność ojczyzny". Przed wybuchem II wojny światowej jego oficjalne obchody odbyły się jednak już tylko dwa razy.
W latach 1939-1944 oficjalne lub jawne obchodzenie Święta Niepodległości było niemożliwe. W roku 1945 władze komunistyczne świętem państwowym uczyniły dzień 22 lipca, rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. W okresie PRL Święto Niepodległości zostało zakazane. Jakiekolwiek próby kultywowania obchodów dnia 11 listopada groziły surowymi represjami ze strony władz.

Święto Niepodległości 11 listopada przywrócono ustawą sejmową w 1989 roku. Obecnie jest dniem wolnym od pracy, uroczyście świętowanym w całym kraju. Centralne obchody, w których uczestniczą przedstawiciele najwyższych władz państwowych, są organizowane przed Grobem Nieznanego Żołnierza na pl. Piłsudskiego w Warszawie. (PAP)