Co sądził o Ormianach wybitny endecki pisarz i publicysta Adolf Nowaczyński? Czy dziś dojść możemy do bliskich mu wówczas wniosków? Odpowiedzi na te pytania przynosi doskonały szkic Nowaczyńskiego z 1914 roku pt. "Armenja i Ormijanie" opublikowany w książce "Góry z piasku" z 1922 roku.
Ze współczuciem i solidarnością obserwujemy zmagania chrześcijańskich Ormian odpierających ataki agresywnych i przeważających sił islamskiego Azerbejdżanu wspieranego przez Turcję i bojowników z Syrii i Afganistanu. Konfrontacja Ormian z agresywnym naporem wrogich innowierców i polskie sprzężenie tematu staje się osią przemyśleń Nowaczyńskiego, który znajduje kilka istotnych i zbieżnych punktów w historii obu narodów. Jak zaznacza we wstępie położenie Ormian jest gorsze niż położenie Polski i patrząc na ówczesne realia należy im się nawet większa sympatia niż uciskanym Irlandczykom. Podkreślał, że kiedy wielka, niemal mocarstwowa Armenia po raz pierwszy chyliła się ku upadkowi, Polskę dopiero się kształtowali pierwsi Piastowie. To właśnie tamten upadek państwowości armeńskiej przyczynił się do pojawienia się Ormian na ziemiach polskich, którzy jak podkreśla publicysta stali się: solą ziemi, żywiołem ze wszech miar pożądanym i korzystnym bo nie tylko kulturalnie współtwórczym ale i narodowo najharmonijniej, najzgodniej zasymilowanym. Ormianie osiadali w miastach, stając się często podstawą polskiego mieszczaństwa. Nowaczyński nie ukrywał swojego żalu z powodu tego że Polskę na masową skalę zasiedlili Żydzi, a nie Ormianie.
