Wędrówki po Polsce: Cieszyn

Ulica Głęboka w centrum Cieszyna.
Fot. P. Bieniecki -Wikimedia commons(CC BY-SA 4.0) 

Cieszyn, którego czeska nazwa brzmi Těšín, to piękne miasto usytuowane w południowej Polsce w województwie śląskim. Łatwo jest tutaj dotrzeć z każdego zakątka Polski, a szeroki wachlarz usług hotelarskich, na pewno zadowoli każdego turystę.

Historia miasta

Dzieje Cieszyna sięgają IX wieku i wiążą się ściśle z grodem słowiańskiego plemienia Golęszyców. Lokacja miasta nastąpiła w 1220 roku. Od końca XIII stulecia, było ono centrum tak zwanego Księstwa Cieszyńskiego. Po podziale regionu opolsko- raciborskiego co miało miejsce w 1281 roku, pierwszym księciem cieszyńskim został Mieszko założyciel linii Piastów cieszyńskich, który rozpoczął przebudowę grodu na warowny zamek. Jako stolica księstwa, Cieszyn nadal zdobywał na znaczeniu i sukcesywnie rozbudowywał się.

Największy rozwój przypadł na lata panowania księcia Przemysława I Noszaka, który w roku 1374 nadał Cieszynowi nowe prawa miejskie na wzór Wrocławia. W miejsce drewnianego zamku wzniósł murowany, piękny zamek warowny. Wtedy też powołano urząd burmistrza, a pierwszym burmistrzem tego miasta był Mikołaj Giseler. Dla rady miejskiej utworzono ratusz, znajdujący się przy rynku Starego Targu. Prawdopodobnie już w tym okresie działał też miejski szpital dla ubogich, usytuowany na Frysztackim Przedmieściu. Ówcześnie Cieszyn był jednym z najważniejszych i największych miast Śląska.

Dalszy rozwój miasta



Rynek i ratusz w Cieszynie. Fot. Wikimedia commons
(CC BY 3.0) 

Kolejny gwałtowny rozwój, Cieszyn przeżył za panowania księcia Kazimierza II, który w 1496 roku przeniósł rynek na ulicę Srebrną, a także powołał sąd ziemski. Wały miasta zostały znacznie poszerzone, także mogły one stanowić kamienne mury obronne. W XVI wieku notuje się dalszy rozwój miasta we wszystkich dziedzinach jego egzystencji. Po objęciu samodzielnych rządów przez Wacława III Adama, w roku 1545 rozpoczęte zostały przez niego działania reformacyjne. Jeszcze w tym samym roku podarował on miastu obszar ogrodów klasztoru Dominikanów, który z czasem został nazwany Nowym Miastem. W drugiej połowie XVI wieku, miasto rozpoczęło planowy zakup obszaru położonego na wschód od Wyższej Bramy. Tam pomieszkiwała ludność z okolicznych wsi, szukająca zatrudnienia w Cieszynie.

Wiek siedemnasty

W XVII wieku, miasto Cieszyn zostało zniszczone podczas wojny trzydziestoletniej. W wyniku wspomnianej wojny nastąpił upadek ekonomiczny i demograficzny całego Księstwa Cieszyńskiego, a także i samego Cieszyna. Wygaśnięcie linii Piastów cieszyńskich, miało miejsce w roku 1653, a władzę przejęli królowie czescy wywodzący się z rodu Habsburgów. Rządy te, spowodowały stagnację gospodarczą i polityczną Cieszyna.

Lata 1914 -1918

W okresie I wojny światowej, stacjonowały w Cieszynie duże ilości wojsk austriackich, a przez pewien czas Cieszyn był także siedzibą ich Sztabu Generalnego. Z Cieszyna pochodziło wielu żołnierzy Legionów Piłsudskiego. Do legionów wcielono uformowany w Cieszynie przez śląską sekcję Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, Legion Śląski pod dowództwem Hieronima Przepilińskiego.  Legioniści śląscy brali udział między innymi w bitwie pod Mołotkowem i Kostiuchnówką, gdzie poległ dowódca kompanii, porucznik Jan Łysek.

Pałac Myśliwski Habsburgów, ob. Państwowa Szkoła Muzyczna
i pomnik Legionistów Śląskich,
Fot. Hons084 / Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0

 Po zakończeniu działań II wojny światowej

Miasto Cieszyn, zostało zdobyte 3 maja 1945 roku przez oddziały 1 armii gwardii 4 Frontu Ukraińskiego. Po 1945 roku zmieniła się struktura narodowościowa miasta.   Miejscowi Żydzi zostali w większości wymordowani w okresie wojny, a Niemcy zostali wypędzeni z granic miasta. Po 1945 roku, nie rozwijał się Cieszyn tak dynamicznie, jak inne miasta Śląska. Znaczenie administracyjno-polityczne stracił na rzecz pobliskiego miasta Bielsko-Biała zaś jako stolica kulturalna regionu, odrodził się dopiero w latach 90 minionego stulecia.

Co roku w Cieszynie możemy spotkać się z kulturą tego regionu eksponowaną na różnych jarmarkach. Są to imprezy, na których możemy skosztować cieszyńskiego racucha, czyli wyrobu przaśnego z okresu bytności Żydów cieszyńskich, a także możemy podziwiać cyklistów cieszyńskich, którzy w okresie miesiąca maja przemierzają miasto z okolicznymi wioskami na swoich jednośladach. Zawsze jest na takich jarmarkach wybór najpiękniejszego motocykla i motocyklisty roku, dla którego miejscowe gospodynie zakisiły w nagrodę beczkę ogórków.

Ewa Michałowska - Walkiewicz