Wędrówki po Polsce: Pałac w Śmiełowie

Widok pałacu w Śmiełowie z lotu ptaka. 
Fot. Fallaner - Wikimedia commons

 Po ponad rocznej przerwie wznawiamy cykl turystyczno-krajoznawczy Ewy Michałowskiej-Walkiewicz - Wędrówki po Polsce. Tym raem zwiedzamy Wielkopolskę. 

Pałac w Śmiełowie. Ukochane miejsce Adama Mickiewicza

 

W Śmiełowie, znajduje się pałac pobudowany w roku 1797. Jego głównym architektem był Stanisław Zawadzki. Jest to jedna z najpiękniejszych konstrukcji architektonicznych Wielkopolski.

 

Wygląd pałacu

 Pałac składa się z piętrowej bryły całego budynku, połączonej z półkolistymi galeriami, a także z oficynami. Budynek główny poprzedza czterokolumnowy portyk, uszeregowany w należytym porządku. Inspiracją dla architekta była Villa Badoer we Fratta. Jest to włoska miejscowość usytuowana niedaleko Wenecji. Autorem jej projektu jest Andrea Palladio. Często też na pałac śmiełowski mówi się obiekt palladyński.

 

Pokryty dachem krakowskim

 Oficyny pałacowe są przykryte dachem krakowskim, tak zwanym kolankowym. Pałac pobudowany jest na planie podkowy. Jednym z największych walorów tej wielkopolskiej budowli, jest jego usytuowanie. To właśnie dlatego przed głównymi oknami pałacu, rozciąga się wspaniały widok na doliny i na pasmo okolicznych wzgórz. W nawiązaniu do fasady pałacowej, znajduje się tu dość nieregularny i chaotyczny układ wnętrz pałacu. Jest tutaj na przy kład ośmioboczny salon z pięknym ryzalitem, który przechodzi w fasadę ogrodową. Obok biegnie klatka schodowa.

 

Wiele zakamarków i wnęk

 Duża liczba wnęk i zakamarków, przyczynia się do znajdującego się tutaj  nastroju tajemniczości. Zatarto tu również podział na pomieszczenia reprezentacyjne i mieszkalne. W podziemiach zaś, mieści się ośmioboczna sala posiadająca sklepienie kolebkowe, która niegdyś służyła jako pomieszczenie do zebrań masonów wielkopolskich. Kolejnym ciekawym elementem symboliki masońskiej, jest znajdujący się tu  „ołtarz" witający wszystkich gości, ponieważ jest on wykonany na klatce schodowej.

 

Ikonografia

 Na uwagę zasługuje zestaw ikonograficzny w tak zwanym salonie owalnym. W salonie błękitnym natomiast, znajduje się układ fantastycznych fresków, o tematyce rustykalnej imitujących malarstwo pompejańskie. Oficyna zachodnia pałacu, mieści w sobie pokoje gościnne, podczas gdy wschodnia, zawierała kuchnię. Warto jest wiedzieć, iż budynki gospodarcze, do których należy na przykład stajnia, wozownia oraz spichlerz, została również zaprojektowana przez Zawadzkiego.

 

Otoczenie pałacu

 W otoczeniu pałacu znajduje się dobrze utrzymany park krajobrazowy. Pierwszym właścicielem tego obiektu, był Andrzej Gorzeński a jego syn Hieronim wsławił się uczestnictwem w kampanii rosyjskiej, prowadzonej przez cesarza Napoleona. Po powrocie do Śmiełowa, zajął się on prowadzeniem majątku oraz hodowlą koni. Warto jest podkreślić, że działał on także w wielu organizacjach patriotycznych. Śmiełów, dzięki swemu położeniu tuż przy granicy dzielącej zabory, wykorzystywany był jako punkt przerzutowy ludzi i literatury niepodległościowej.

 

Po roku 1830

Znaczenie pałacu śmiełowskiego, bardzo zyskało na znaczeniu po wybuchu powstania listopadowego. W miejscu tym, zatrzymał się na kilka tygodni w lecie 1831 roku, sam Adam Mickiewicz. Po wygaśnięciu rodu Gorzeńskich, zadłużony majątek kupił Franciszek Chełkowski. On to zasłynął ze szczególnej modernizacji całego gospodarstwa. W samym pałacu urządził on kolekcję pamiątek związanych z Mickiewiczem. Po wybuchu wielkiej wojny, pałac ten przyciągał wiele wybitnych postaci ze świata kultury i polityki. Był tutaj na przykład Paderewski, Kossak i Tatarkiewicz.

 

W roku 1939, państwo Maria i Józef Chełkowscy zostali internowani, a ich majątek w całości został zajęty przez niemieckiego okupanta.

 

Ewa Michałowska- Walkiewicz