Dlaczego przegrana Djokovica to niepokojący precedens?

Serbska supergwiazda tenisa - Novak Djokovic
Fot. Creative Commons 4.0 BY-NC

 Wiele gwiazd sportu jest, słusznie lub niesłusznie, przedstawianych jako wzór do naśladowania. W przypadku Novaka Djokovica mamy do czynienia z zestawem potężnych czynników. Po jednej stronie jest supergwiazda tenisa, która nie jest szczepiona i ma obawy związane z otrzymaniem szczepionki. Z drugiej strony jest rząd, który wierzy, że obecność Djokovica w Australii będzie miała poważny negatywny wpływ na nakazy zdrowia publicznego i przyszłe poziomy szczepień.

Dzisiaj (16.01.2022) pełny Sąd Federalny jednomyślnym orzeczeniem oddalił wniosek Djokovica o unieważnienie jego wizy. Nic dziwnego, że przegrał sprawę, bo mimo, że dowody wykorzystane przez ministra ds. imigracji w celu unieważnienia wizy nie były przytłaczająco mocne, zakres jego uprawnień wynikających z ustawy o migracji bardzo utrudnia skuteczne zakwestionowanie jego ustaleń.

Ale kwestie prawne poruszone w tej sprawie nie kończą się na tym. Jakie są szersze implikacje podejścia rządu w przyszłych sprawach dotyczących głośnych „antyszczepionkowców” lub ludzi, którzy mogą być postrzegani jako zagrożenie dla porządku społecznego Australii?

Chociaż rząd może być bardzo zadowolony z tego wyniku, zastanawiam się, czy nie jest to praktyczny precedens, który można ustanowić dla innych sportowców, a właściwie każdego, kto może być postrzegany jako stwarzający zagrożenie dla interesu publicznego Australii.

Co twierdził rząd?

Minister imigracji ma prawo anulować wizę, jeśli uzna, że ​​obecność danej osoby w Australii może stanowić zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa lub porządku w Australii, a anulowanie leży w interesie publicznym.

Użycie słowa „może” jest ważne – minister nie musi udawadniać , że Djokovic stwarza ryzyko, tylko, że może to zrobić.

Podczas anulowania wizy Djokovica w piątek, minister imigracji Alex Hawke uzasadnił, że zachowanie tenisisty i jego postawa wobec szczepień może zachęcić innych do naśladowania go ze względu na jego wysoką pozycję i status.

W oświadczeniu ministerialnym pojawiły się dwie kwestie, które zostały dość obszernie omówione w pełnym składzie Sądu Federalnego:

1. Hawke nie szukał poglądów Djokovica na jego obecny stosunek do szczepień. Zamiast tego minister przytoczył materiał, który jasno pokazał, że Djokovic publicznie wyrażał sprzeciw wobec szczepień. Obejmowało to artykuł BBC (*), który, jak argumentowali prawnicy Djokovica, nie był wystarczający, aby wydać osąd na temat jego poglądów na szczepienia.

2. Hawke wyraźnie odniósł się do wpływu obecności Djokovica na zdrowie publiczne i porządek społeczny. To, czego minister nie wziął pod uwagę, było jednak drugą stroną tego sporu. Oznacza to, że deportacja Djokovica może doprowadzić do wzrostu nastrojów antyszczepionkowych i/lub niepokojów społecznych.

Co twierdził Djokovic?

Prawnicy Djokovica przedstawili kilka bardzo przekonujących argumentów na temat rozumowania Hawke'a. Mówiąc prościej, prawnicy powiedzieli, że minister miał dwie możliwości:

1. anulować wizę i deportować Djokovic

2. nie anulować jej i pozwól mu zostać.

Argumentowali, że to nieracjonalne, by Hawke rozpatrywał jedynie wpływ obecności Djokovica na antyszczepionkowe nastroje w Australii, a nie efekt, jaki miałaby jego deportacja.

Prawnicy Djokovica argumentowali również, że w ustaleniach ministra brakowało wystarczających dowodów na poparcie tezy, że jego obecność w Australii może stanowić zagrożenie dla zdrowia lub dobrego porządku społeczności australijskiej, a twierdzenie, że Djokovic miał „dobrze znane stanowisko w sprawie szczepień”.

Prawnicy Djokovica przyznali, że Djokovic wcześniej powiedział, że jest przeciwny szczepieniom. Zwrócili jednak uwagę w artykule BBC, że

później wyjaśnił swoje stanowisko, dodając, że „nie jest ekspertem” i będzie miał „otwarty umysł”, ale chciał mieć „możliwość wyboru tego, co jest najlepsze dla mojego ciała”.

Ważne jest, aby zauważyć, że ten kwalifikujący fragment nie został wydobyty przez Hawke'a w swoim oświadczeniu - punkt, który prawnicy Djokovica uwypuklili na rozprawie.

Dlaczego sprawa Djokovica się nie powiodła?

W odpowiedzi rząd argumentował, że uzasadnione jest stwierdzenie, że Djokovic jest przeciwny szczepieniom na podstawie jego wcześniejszych publicznych oświadczeń i faktu, że wiadomo, że jest nieszczepiony.

Rząd powiedział również, że Hawke jest zaniepokojony nie tylko obecnymi poglądami Djokovica na temat szczepień, ale także publicznym postrzeganiem jego poglądów.

Co więcej, rząd powiedział, że Hawke nie musiał pokazywać, że obecność Djokovica sprzyja nastrojom antyszczepionkowym lub koniecznie będzie je wspierać. Wszystko, co musiał pokazać, to fakt, że jego obecność w Australii może sprzyjać nastrojom antyszczepionkowym – stosunkowo niski próg do osiągnięcia.

Przypuszczalnie dlatego sprawa Djokovica zawiodła. Chociaż pojawiły się pytania dotyczące dowodów wykorzystanych przez Hawke, uprawnienia Ustawy o migracji są bardzo szerokie i trudno je kwestionować bez opierania się na prawie.

Implikacje na przyszłość

Chociaż decyzję Sądu Federalnego można uznać za prawnie uzasadnioną, biorąc pod uwagę zakres uprawnień do anulowania w ustawie o migracji, należy zastanowić się nad przyszłymi implikacjami tych uprawnień i co to oznacza dla zdolności rządu do anulowania wiz innych osób .

Podstawą ustaleń Hawke'a wydawało się, że wystarczyło, aby pokazać, że Djokovic jest kultową gwiazdą sportu, która jest postrzegana jako osoba przeciwna szczepieniom i dlatego może sprzyjać nastrojom antyszczepionkowym w Australii.

Mam z tym kilka obaw.

Po pierwsze, niesprawiedliwe jest, jeśli postrzeganie lub działania innych mogą decydować o tym, czy ktoś kwalifikuje się do pozostania w kraju. Osoba może być niesłusznie postrzegana jako osoba mająca określone przekonania i nadal podlegać anulowaniu wizy.

Po drugie, minister oparł się na rzekomym statusie Djokovica jako „wzoru do naśladowania” i jego zdolności jako znanego sportowca, aby najwyraźniej wpływać na społeczeństwo. Co jeśli sportowiec jest nieszczepiony, ale nie jest specjalnie znany?

Po trzecie, i to jest najbardziej niepokojący punkt, jeśli rozszerzymy tę logikę na innych ludzi, może to uzasadnić odwołanie każdej osoby, która jest postrzegana jako „wzorcowa” i która może być postrzegana jako wywołująca niepokoje społeczne lub protesty.

Jak wskazywali komentatorzy prawni, tacy jak Kate Seear ,

Ten rodzaj logiki – że sportowcy są wzorami do naśladowania, a wzory do naśladowania mogą wpływać na społeczeństwo […] można by rozszerzyć na innych sportowców, którzy chcą tu przyjechać w przyszłości, w tym tych o różnych poglądach politycznych.

Wreszcie pomysł, że dana osoba może anulować wizę, ponieważ jej poglądy mogą wpłynąć na zdrowie, bezpieczeństwo lub dobry porządek społeczności australijskiej, rodzi kwestie dotyczące wolności słowa.

Szerokie prawo do anulowania pozwala rządowi zatrzymać międzynarodowych gości, którzy mogą mieć ważną wiadomość do przekazania Australijczykom. 

Stwarzałoby to poważne obawy dla debaty politycznej w Australii.

Maria O'Sullivan

Profesor nadzwyczajny na Wydziale Prawa i zastępca dyrektora Castan Center for Human Rights Law, Monash University

The Conversation

____________

*) W kwietniu 2020 r., na długo przed udostępnieniem szczepionek przeciw Covid, Djokovic powiedział, że jest „przeciwny szczepieniu”. Później wyjaśnił swoje stanowisko, dodając, że „nie jest ekspertem” i będzie miał „otwarty umysł”, ale chciał mieć „opcję wyboru tego, co jest najlepsze dla mojego ciała”.

W wpisie na Facebooku wyjaśnił, że „nie chciałby być zmuszany przez kogoś do wzięcia szczepionki”, aby podróżować lub brać udział w turniejach.