Na świętokrzyskiej wędrówce: Wiślica

Wiśnica. Dom Dlugosza - zbudowany w 1460 roku
 i przeznaczony dla wikariuszy i kanoników kolegiaty.
 Fot. J.Halun (Wikipedia)

Najstarszy historyczny dokument wspominający o Wiślicy, mówi o przymusowym chrzcie pogańskiego księcia Wiślan, któremu było na imię Wiślimir. Jest to zatem jak widać dowód, że w IX wieku istniało silne państwo Wiślan ze stolicą usytuowaną w Wiślicy. Wiślica położona jest na Ponidziu, na lewym brzegu rzeki Nidy w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym. Przez tę miejscowość przebiega droga wojewódzka numer 776, prowadząca z Buska- Zdroju do Kazimierzy Wielkiej.

Słowiańskie znaczenie Wiślicy

 Wiślica jest punktem początkowym niebieskiego szlaku turystycznego prowadzącego do Pińczowa oraz zielonego szlaku prowadzącego do Grochowisk. Przez wieś przebiega szlak Małopolska Droga Świętego Jakuba oraz Via Jagiellonica. W Wiślicy kończyła swój bieg Świętokrzyska Kolej Dojazdowa. Według starej legendy, nazwa osady pochodzi od imienia jej założyciela, księcia Wiślan Wiślimira, który wraz ze swoim otoczeniem miał przyjąć chrzest w 880 roku. Wspomina o tym tzw. legenda panońska, czyli Żywot świętego Metodego. Dokument mówi o przymusowym chrzcie pogańskiego księcia Wiślan. W około 990 roku, gród ten został włączony w obręb państwa Piastów. Wiślica stała obok Krakowa jednym z najważniejszych ośrodków administracyjnych w Małopolsce.

Czasy Chrobrego

Na początku XI wieku, król Bolesław Chrobry pobudował nieopodal osady targowej gród obronny, którego zadaniem było strzec przeprawy przez rzekę Nidę. Przez Wiślicę przebiegał szlak handlowy prowadzący z Pragi i Krakowa, prosto na Ruś Kijowską. W połowie X stulecia, na wyspie zwanej Regia powstał drugi warowny gród. Wiślica zatem do tego czasu, składała się więc z dwóch grodów, z których jeden miał typowo militarny charakter.

Po rozbiciu dzielnicowym

Za panowania księcia dzielnicowego Henryka Sandomierskiego, Wiślica stała się ponownie jednym z najważniejszych miast w Małopolsce. Książę ufundował w Wiślicy zgromadzenie kanoników oraz pierwszą wiślicką kolegiatę. Budowa kolegiaty została ukończona za rządów jego brata Kazimierza. Książę Kazimierz Sprawiedliwy, wyznaczył Wiślicę na główną siedzibę swojego dworu.

W czasie ekspansji Mongołów

W 1241 roku, Wiślica jako miasto zostało doszczętnie zniszczone podczas najazdu Tatarów. W połowie XIII wieku, o Wiślicę toczyli długoletni spór książęta piastowscy, lecz znalazła się ona we władaniu Władysława Łokietka. W 1292 roku, Wiślica znalazła się w granicach królestwa czeskiego Wacława II, a Łokietek został stąd wygnany. W 1304 roku, Władysław Łokietek na czele węgierskich posiłków, szybko odzyskał Wiślicę.

Czternaste stulecie

Odbywały się tu zjazdy rycerstwa małopolskiego oraz ogólnopolskiego, gdy Wiślica otrzymała prawa miejskie. W 1347 roku król Kazimierz Wielki, zatwierdził tu tak zwane statuty wiślickie, stanowiące prawo tego miasta. W  XIV wieku, Kazimierz Wielki wzniósł tu niewielki zamek i otoczył miasto obronnym murem z trzema bramami: Buską, Krakowską i Zamkową. Ufundował tutaj także, zachowaną do dzisiaj kolegiatę wiślicką.

Czasy ostatniego Piasta

Miasto to, od czasów Kazimierza Wielkiego aż do rozbiorów było siedzibą sądu ziemskiego. W XVI wieku, miasto było ważnym ośrodkiem rzemieślniczym. W 1528 roku w Wiślicy, powstały wodociągi, na których budowę zezwolił król Zygmunt I Stary. W 1587 roku, w Wiślicy miał miejsce sejm elekcyjny, podczas którego nastąpiła podwójna elekcja: arcyksięcia Maksymiliana Habsburga i Zygmunta Wazy.  Wiślica podupadła w XVII wieku, w czasie potopu szwedzkiego. Została ona znacznie zniszczona przez Jerzego Rakoczego, sprzymierzeńca Szwedów. Jak mówi o tym zdarzeniu stara legenda, Szwedzi dla swojej rozrywki zamknęli w lochach kolegiackich trzydziestu mężczyzn i piętnaście kobiet. Ucztując przy mocnym trunku każdego dnia, zapomnieli o tych ludziach, którzy wkrótce zmarli z głodu we wspomnianych piwnicach. Od tej pory lochy kolegiackie, noszą nazwę lochów szwedzkiego mordu.

Po powstaniu styczniowym, Wiślica podupadła ekonomicznie i gospodarczo, tracąc tym samym prawa miejskie. Zwiedzając ten uroczy zakątek, można na niewielkim ryneczku zjeść dobry obiad i skorzystać z noclegu w gospodarstwach agroturystycznych, licznie tu usytuowanych.

Ewa Michałowska - Walkiewicz