Wspomnienia o Andrzeju Wajdzie

Andrzej Wajda na planie "Ziemi Obiecanej", 1974.
 Fot. public domain

Jak już informowaliśmy w niedzielę wieczorem zmarł Andrzej Wajda, najbardziej znany polski reżyser filmowy.  Znane są szczegóły uroczystości pogrzebowych. Pogrzeb odbędzie się w środę, 19 października, w Krakowie.  Będzie miał charakter prywatny. Dzień wcześniej, 18 października, urna z  prochami  Andrzeja Wajdy zostanie wystawiona w kościele  O.O. Dominikamów w Warszawie.

Najważniejsze światowe media i agencje prasowe poinformowały o śmierci Andrzeja Wajdy. AFP nazwał go "piewcą trudnej polskiej historii, której umiał nadać uniwersalny wymiar". Niemiecka agencja dpa podkreśla, że już pierwsze filmy Wajdy - "Pokolenie", "Kanał", "Popiół i diament" - były uznane za arcydzieła i do dziś są uważane za klasykę polskiej szkoły filmowej. Associated Press zauważa, że kandydujący do Oscara film "Powidoki" "był postrzegany jako kolejna zawoalowana deklaracja polityczna reżysera, w momencie gdy konserwatywny rząd Polski jest oskarżany o ingerowanie w sztukę i media".


Andrzej Wajda walczył z komunistyczną cenzurą i kłamliwą propagandą, by produkować wspaniałe, patriotyczne filmy, które objaśniały trudną przeszłość kraju i wpływały na bieg historii - napisał publicysta brytyjskiego "Guardiana" Peter Bradshaw.

"Symbolem światowego kina" i "powszechnie uznanym mistrzem" nazywają francuskie media Andrzeja Wajdę, szeroko informując o śmierci twórcy zrealizowanego we Francji "Dantona". Według rozgłośni "RFI" Wajda był "jednym z największych reżyserów na świecie".

"Die Welt" pisze o Wajdzie, że był "polskim kinem i polską historią", "najważniejszym reżyserem filmowym w Polsce w okresie powojennym", "kronikarzem swego kraju, instancją moralną, krytykiem społecznym z kamerą".

"Umarł Człowiek z żelaza polskiego kina" - pisze z kolei "La Stampa", kładąc nacisk na polityczne i obywatelskie zaangażowanie reżysera.

Japońska agencja Kyodo pisze, że Wajda "był znany z dzieł inspirowanych burzliwą historią kraju" oraz że "był blisko związany z japońską kulturą".

 Media rosyjskie nazywają go "legendarnym reżyserem". Zaznaczają, że wśród dzieł Wajdy były ekranizacje literatury rosyjskiej. Komentator "Rossijskiej Gaziety" wymienia Wajdę wśród tych wielkich reżyserów światowych, jak m.in. Federico Fellini, Andriej Tarkowski, Akira Kurosawa, Luis Bunuel, czy Ingmar Bergman, dzięki którym wiek XX "stał się wielkim wiekiem kina".

więcej: Culture .pl


W Australii notę pośmiertną ku czci Andrzeja Wajdy wystosowało Prezydium Rady Naczelnej Polonii Australijskiej:

Odszedł Andrzej Wajda

9-go października 2016 zmarł w Warszawie Andrzej Wajda, polski reżyser filmowy. Ostatni film, który zrealizował, pt. „Powidoki”, wejdzie na ekrany kin w Polsce w styczniu 2017 roku. Mieszkał i pracował w Polsce. Przeżył 90 lat. 

„Będę mówił po polsku, bo chcę powiedzieć to co myślę, a myślę zawsze po polsku”.

Te słowa, którymi Andrzej Wajda rozpoczął swoje przemówienie gdy odbierał nagrodę Amerykańskiej Akademii Filmowej (Oskar) w 2000 roku, można uznać za motto całej Jego twórczości. W swojej długiej karierze artystycznej zrealizował 40 filmów, z których większość to klasyka polskiego kina a kilka, to kanon kina światowego.

W polskim kinie filmy Wajdy zajmują miejsce szczególne. Począwszy od lat 50-tych, jako współtwórca, wraz z Andrzejem Munkiem, tzw. Szkoły Polskiej („Kanał”, „Popiół i diament”, „Lotna”), poprzez kino Moralnego Niepokoju w latach 70-tych („Bez znieczulenia”, „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”), do swoich ostatnich filmów („Wałęsa: Człowiek z nadziei”, „Katyń”), Wajda zadawał swoimi filmami trudne i ważne pytania kładąc podwaliny pod polskie kino narodowe. Znaczenie takiego kina dla trzech pokoleń Polaków najtrafniej ujął francuski krytyk i reżyser, współtwórca Francuskiej Nowej Fali, Jean-Luc Goddard mówiąc o filmach Wajdy jako takich, w których naród polski przygląda się samemu sobie. Nie było to kino mitologizujące, wręcz przeciwnie, demitologizował historię Polski (dodać tu trzeba „Popioły”, „Krajobraz po bitwie”, „Wesele”, „Ziemia obiecana”) prowokował i wywoływał żarliwe dyskusje na temat jej znaczenia dla nas dzisiaj i jutro. Owo mocowanie się z polską materią historyczną, jej znaczeniami i współczesnym przesłaniem nigdy u Wajdy nie było czarno-białym gotowcem na zamówienie, bądź decydencką potrzebą czasu i miejsca. Obrazy które tworzył zawsze pozostawały biało-czerwone, głęboko polskie, przy czym robił je tak, że rozumieli i doceniali to inni, poza Polską również, zatem i bardzo ludzkie. Nie stronił od refleksji na temat samego człowieka i jego miejsca na Ziemi („Przekładaniec”, „Brzezina”, „Panny z Wilka”, „Tatarak”). Swoje miejsce zaznaczył też w teatrze reżyserując kilkanaście głośnych spektakli na scenie Teatru Starego w Krakowie. Uniwersalność tematów, a jednocześnie ich polskość oraz artystyczny urok twórczości Wajdy na długo pozostawi Go najwybitniejszym polskim artystą filmowym, obywatelem Polski, Polonii i Świata.

Pamięci Jego i dziełu które stworzył, cześć!

Prezydium Rady Naczelnej Polonii Australijskiej