Perła Górnego Śląska w projekcie „Polska level wyżej”

Zamek w Pszczynie. Fot. Hons084 / 

Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0

"Polska level wyżej" to nowy projekt Fundacji Edukacji Polonijnej, rozpowszechniającej polską edukację wśród Polaków na całym świecie. Projekt promuje historię i dziedzictwo Polski poprzez ukazanie jej mniej znanych skarbów w postaci serii filmów.

W ramach projektu kręcone są krótkie filmiki o miejscach w Polsce oddalonych od głównych szlaków turystycznych, które przyciągnąć mogą niezwykłą historią, zwyczajami czy architekturą. Celem projektu jest wzmocnienie więzi Polonii i Polaków za granicą z krajem ojczystym oraz zachęcenie do częstszych odwiedzin w kraju. Fundacja chce pokazać Polskę mniej znaną, a piękną i pełną tajemnic. Wspólnie możemy odkryć nieznane oblicza naszej Ojczyzny!

Wędrówki po Polsce: Muszyna - cudowne uzdrowisko

Panorama Muszyny z widokiem na rzekę Poprad.
 Fot. K.Burghardt (Wikimedia commons)

Muszyna, której łacińska nazwa brzmi Mussina, to miasto położone w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim. Miasto to, posiada status miejscowości uzdrowiskowej z licznymi odwiertami i rozlewniami leczniczych wód mineralnych. Jak nie trudno się domyśleć, są tutaj liczne pijalnie wód, sanatoria uzdrowiskowe i  parki. Łatwo tu dojechać z Krakowa, Kielc i Warszawy, liniami autobusowymi i koleją.

 Historia

Muszyna, była niegdyś własnością biskupstwa krakowskiego. Powstanie i rozwój tej miejscowości, związane są z jej graniczeniem z Doliną Popradu, właśnie tędy biegnie stary szlak handlowy zwany „węgierskim”. Pierwszą wzmiankę o tej osadzie spotykamy w akcie nadania z 1209 roku, w którym król węgierski Andrzej II, zezwala na pobieranie cła, nad rzeką Poprad koło Muszyny, proboszczowi Adolfowi ze spiskiej kapituły św. Marcina. W tym czasie osada należała do rodu Niegowickich, pieczętujących się herbem Półkozic.

Na świętokrzyskiej wędrówce: Wiślica

Wiśnica. Dom Dlugosza - zbudowany w 1460 roku
 i przeznaczony dla wikariuszy i kanoników kolegiaty.
 Fot. J.Halun (Wikipedia)

Najstarszy historyczny dokument wspominający o Wiślicy, mówi o przymusowym chrzcie pogańskiego księcia Wiślan, któremu było na imię Wiślimir. Jest to zatem jak widać dowód, że w IX wieku istniało silne państwo Wiślan ze stolicą usytuowaną w Wiślicy. Wiślica położona jest na Ponidziu, na lewym brzegu rzeki Nidy w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym. Przez tę miejscowość przebiega droga wojewódzka numer 776, prowadząca z Buska- Zdroju do Kazimierzy Wielkiej.

Słowiańskie znaczenie Wiślicy

 Wiślica jest punktem początkowym niebieskiego szlaku turystycznego prowadzącego do Pińczowa oraz zielonego szlaku prowadzącego do Grochowisk. Przez wieś przebiega szlak Małopolska Droga Świętego Jakuba oraz Via Jagiellonica. W Wiślicy kończyła swój bieg Świętokrzyska Kolej Dojazdowa. Według starej legendy, nazwa osady pochodzi od imienia jej założyciela, księcia Wiślan Wiślimira, który wraz ze swoim otoczeniem miał przyjąć chrzest w 880 roku. Wspomina o tym tzw. legenda panońska, czyli Żywot świętego Metodego. Dokument mówi o przymusowym chrzcie pogańskiego księcia Wiślan. W około 990 roku, gród ten został włączony w obręb państwa Piastów. Wiślica stała obok Krakowa jednym z najważniejszych ośrodków administracyjnych w Małopolsce.

Skarby Polski: Krasiczyn

Zamek w Krasiczynie. Fot. E.Michałowska-Walkiewicz

Krasiczyn, to miejscowość należąca do powiatu przemyskiego, leżąca w województwie Podkarpackim. Przez Krasiczyn przebiega droga krajowa numer 28, prowadząca przez Zator, Wadowice, Nowy Sącz, Gorlice, Biecz, Jasło, Sanok i Medykę. Niegdyś była ona siedzibą magnaterii polskiej i nazwana była miejscowością Płynącego Złota. W piętnastym wieku, miejscowość ta nosiła nazwę Śliwnicy, a była ona własnością hrabiego Śliwińskiego, który wygrał ją w karty od pobliskiego biskupa Jana Nepomucena Morągiewicza.

Szesnaste stulecie

-W 1525 roku, właścicielem miejscowości Krasiczyn był Jakub z Siecina, który pobudowany tam dwór obronny sukcesywnie przekształcał w zamek. W tym czasie krasiczyńskie zabudowania składały się z budynku bramnego, dworu i zabudowań gospodarczych, zaś całość tej posiadłości otaczał wał i fosa. Jak głosi wieść gminna, miejscowość ta była nazywana Śliwnicą Mędrców, gdyż zapraszani byli tutaj na wypoczynek najmądrzejsi Polacy, wiodący prym w całym kraju. Nazwisko Krasicki zostało przyjęte przez potomków Jakuba Śliwińskiego, od pobliskiej wsi Krasice, która także stanowiła ich posiadłość. Z biegiem lat, zamek i wspomnianą miejscowość nazwano od nazwiska właściciela – Krasiczyn, a miało to miejsce w 1602 roku- relacjonuje Jan Syklewicz historyk.

Skarby Polski: Łęczyca - rezydencja diabła Boruty

Zamek w Łęczycy wzniesiony został w latach 1357-70, z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego, wkrótce po tym jak włączył on księstwo łęczyckie w granice Państwa Polskiego. Postanowiłam poszukać śladów Boruty osobiście.

Słuchając starej legendy

Według legendy, diabeł Boruta był żyjącym w wieku czternastym szlachcicem. Gdy budowany był zamek w Łęczycy, król Kazimierz Wielki, doglądając jego budowę utknął w swej karecie na szerokich mokradłach. Silny młodzieniec o imieniu Boruta, pomógł mu w tej opresji i w zamian za to otrzymał posadę dozorcy zamku. Z czasem on jednak zadomowił się w nim na dobre, a tych którzy byli złymi mieszkańcami miasta, więził Boruta w lochach zamkowych, poddając ich okrutnym torturom. Osobiście nasłuchiwałam w lochach zamczyska popiskiwań Boruty, który zawsze tak reaguje na nieproszonych gości.

Nieznane skarby Polski: Chlewiska

fot. E.Michałowska - Walkiewicz

Pałac w Chlewiskach, usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu w otoczeniu zabytkowego parku krajobrazowego z kilkoma niezwykle okazałymi pomnikami przyrody.

Wygląd pałacu

 Składa się z on dwóch budynków wspartych wzmocnionymi od środka szkarpami, które są ze sobą złączone pod kątem prostym. Są one połączone z niewielką wieżyczką, w której widać otwory strzelnicze. Aktualny wygląd pałacu został nadany podczas kilku renowacji, które miały miejsce w XVIII i XIX wieku. Wejście do tej rezydencji, zostało zmienione i nie prowadzi ono przez dawną bramę główną, lecz od strony dużych drewnianych stajni. Początkowo, główne wejście do zamku, prowadziło do kaplicy rezydencjalnej, w której lubił prowadzić długie kontemplacje modlitewne pierwszy z właścicieli tej warowni Jan Chlewiński, herbu Boży Dar.

Skarby Polski: Rezydencja Zamoyskich w Kozłówce

Odrestaurowany pałac Zamoyskich w Kozłówce.
Fot. A.Zarzecki (Wikimedia commons)

O jednej ze znamienitych rezydenci ziemian polskich - pałacu w Kozłowce niedaleko Lubartowa na Lubelszczyźnie, należącego niegdyś do rodu Zamoyskich pisze do Bumeranga Polskiego Ewa Michałowska - Walkiewicz w cyklu Skarby Polski. Dzięki takim jak Zamoyscy, Polska była niegdyś potęgą ekonomiczną Europy. - pisze autorka tekstu.

Jutro natomiast - jak informuje nas Kancelaria Senatu RP - w gmachu Senatu RP w Warszawie zostanie otwarta wystawa „Europa w rodzinie. Ziemiaństwo polskie w dwudziestym wieku”. Ekspozycja, przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej i Polskie Towarzystwo Ziemiańskie, zostanie zaprezentowana z inicjatywy senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu. Jej celem jest przedstawienie portretu polskiego ziemiaństwa jako lokalnych elit.  Na wystawie zostaną zaprezentowane m.in.  mapy rezydencji ziemiańskich w II RP, historie wybranych rodzin i dane statystyczne dotyczące reformy rolnej z 1944 r.

Skarby Polski: Moszna - zamek tysiąca legend

Zamek w Mosznej. Fot. B.Kamiński  (Wikimedia Commons)

Miejscowość Moszna, położona jest na szlaku komunikacyjnym łączącym Prudnik z Krapkowicami. Nazwa jej pochodzi prawdopodobnie od nazwiska Moschin, rodziny przybyłej do parafii Łącznik w XIV wieku. Jak głosi bardzo stara legenda, Moszna w średniowieczu należała do Zakonu Templariuszy. Podobno w jej murach ukryty jest potężny skarb tego zakonu. Grupa rekonstrukcji historycznej Medium z Dobrej, w swoich pokazach zainscenizowała wiele pokazów, ze znaczących dla tej miejscowosci zdarzeń historycznych, na które została zaproszona redakcja Bumaranga Polskiego.

W rękach rodu von Skall

W roku 1679 właścicielami Mosznej, była rodzina von Skall. W 1723 roku, tuż po śmierci właścicielki Urszuli Marii von Skall, wieś przeszła w ręce jej kuzyna nadmarszałka dworu Fryderyka Wielkiego, Georga Wilhelma von Reisewitz. Z tego okresu pochodzi środkowa część dzisiejszego zamku. W roku 1771, wspomniana  rodzina von Reisewitz straciła Moszną, a majątek został zakupiony na licytacji przez Heinricha Leopolda von Seherr-Thossa, którego rodzina posiadała również na własność zamek i dobra w niedalekiej Dobrej.

Skarby Polski: Kapkazy. W Szkole Wrażliwości

Kapkazy, to maleńka wioska, leżąca niedaleko miejscowości Wiącka. Otacza ją, przepiękne położenie Gór Świętokrzyskich. Znajduje się tutaj, jedno z gospodarstw agroturystycznych należących do Stowarzyszenia Turystyki Wiejskiej, nosi ono nazwę „W Krainie Latających Czarownic". To niezwykłe a zarazem bajkowe miejsce spotkań wszystkich tych, którzy kochają teatr oraz twórczość ceramiczną. Można tu zatem podziwiać ceramiczne księżniczki, straszne Baby Jagi oraz wykonanego z masy plastycznej smoka wawelskiego.

Szkoła Wrażliwości

W Kapkazach, stosunkowo niedawno została powołana do istnienia Szkoła Wrażliwości. Jest ona prowadzona jest przez państwa Ewę i Mariusza. Będaca na ich podwórku stara stodoła, jest pewnego rodzaju centrum sztuki wiejskiej. Tutaj wyrabia się ceramczne figurki oraz przedstawia się zgromadzonej publicznosci różnego rodzaju spektakle teatralne.

Skarby Polski: Historia Klasztoru Świętokrzyskiego

Fragment klasztoru na Łysej Górze.
 Fot. E.Walkiewicz

Góry Świętokrzyskie, należą do najpiękniejszych gór w Polsce. Drugim co do wielkości ich masywem, jest tak zwany Łysieć, zwany inaczej Łysą Górą. Zbudowany jest on z kwarcytów, piasków i łupków ilastych pochodzących z kambru, pamiętającego okres paleozoiczny w dziejach Ziemi. Niezalesione partie stoków niektórych szczytów, stanowią wielkie rumowiska skalne, zwane gołoborzami. Sam Łysieć znajdujący się w centrum tych gołoborzy, zwany jest od wieków Świętą Górą, lub też górą Światowida i jest on miejscem, na którym usytuowany został klasztor, w którym znajdują się relikwie Drzewa Świętego Krzyża, odnalezionego przez świętą Helenę Włoską.

Na wzgórzu

Starożytny człowiek od zawsze obierał wzgórza, na miejsce swojego kultu religijnego. Takim miejscem jest właśnie Święta Góra, będąca miejscem składania darów wotywnych bogom, w czasach pogańskich. Historia tego miejsca sięga czasów kultury łużyckiej (1300-400 p.n.e.). Żyzna okolica, dość gęsto zaludniona, sprzyjały rozwojowi ośrodka kultowego tamtego okresu. Trwałym śladem dawnych obrzędów jest tak zwany krąg kultowy, czyli tajemniczy wał usypany z tłucznia kamiennego, posiadający około 2 kilometry długości. Pamięć o istnieniu kultu religijnego w czasach przedchrześcijańskich na Łyścu, była zawsze żywa. Już piętnastowieczna monografia wspomina o wale kultowym i odprawianych na nim świętych tańcach, mających na celu wielbienie boga Światowida. Podczas tych tańców, kobiety plotły tak zwane sznury szczęścia i paliły domowe ogniska. U podstaw tego wału, znaleziono ceramikę ze starszego okresu średniowiecza, opisującą dokładnie wyposażenie domów mieszkających w tej okolicy ludzi.

Skarby Polski: Dwór Artusa

Hol Dworu Artusa w Gdańsku. Fot. E.Walkiewicz

Skarby Polski, to nowy cykl artykułów  w Bumerangu Polskim. Ewa Michałowska - Walkiewicz  będzie opisywać tu najpiękniejsze zakątki polskiej ziemi, ich historię i rodzimą kulturę. Oto pierwszy z proponowanych we wspomnianym dziale artykułów: Dwór Artusa. 

Dwór Artusa, to wspaniały gmach usytuowany w samym centrum starego Gdańska. Budynek ten, był nie tylko miejscem spotkań kupców gdańskich, ale przede wszystkim ośrodkiem życia towarzyskiego i atrakcją dla licznych przybyszów z zagranicy.
 

 Skąd taka nazwa

Nazwa dworu Artusa, została zaczerpnięta z bardzo popularnej w średniowieczu legendy o królu Arturze, symbolu rycerskości i odwagi. Najpierw w starej Anglii, a potem również w innych krajach starego kontynentu, nazywano jego imieniem domy spotkań rycerstwa i patrycjatu. W Polsce, dwory Artusa zakładane i odwiedzane były przez przedstawicieli warstwy bogatych mieszczan. Na terenach Rzeczypospolitej powstało kilka takich dworów, lecz gdański był z nich zdecydowanie najsławniejszy. Był on siedzibą kilku bractw, których nazwy wywodziły się od tak zwanych ław. Najznamienitsze z nich to ława świętego Rajnolda, św. Jerzego, Trzech Króli oraz ława Malborska.