polish internet magazine in australia

Sponsors

NEWS: POLSKA: Rafa艂 Trzaskowski zwyci臋偶yl w pierwszej turze w wyborach na prezydenta Warszawy z wynikiem 54,1 proc. Dotychczasowa prezydent 艁odzi Hanna Zdanowska uzyska艂a w niedzielnych wyborach 70,1 proc. g艂os贸w Z wynikiem 56,6 proc. wybory wygra艂 dotychczasowy prezydent Poznania Jacek Ja艣kowiak. Krak贸w i Gda艅sk czeka druga tura za dwa tygodnie. Prawo i Sprawiedliwo艣膰 w skali ca艂ej Polski wygrywa wybory do sejmik贸w (32,3 proc.) przed Koalicj膮 Obywatelsk膮 (24,7 proc.). * * * AUSTRALIA: W stanie Queensland dozwolone b臋dzie zabijanie dzieci nienarodzonych. Parlament stanowy przeg艂osowa艂 ustaw臋 wi臋kszo艣ci膮 50 do 41. Kobiety uzyskaj膮 dost臋p do zabiegu w okresie do 22 tygodni od pocz臋cia. Konieczne b臋dzie uzyskanie zgody od dw贸ch lekarzy. * * * SWIAT: Prezydent USA Donald Trump zapowiedzia艂, 偶e wycofa sw贸j kraj z Traktatu INF (ang. Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty), a wi臋c porozumienia rakietowego, kt贸re obowi膮zywa艂o od 1987 roku mi臋dzy USA i Rosj膮. Pakt z 1987 roku, podpisany przez Ronalda Reagana i Michai艂a Gorbaczowa, pomaga chroni膰 bezpiecze艅stwo zar贸wno Stan贸w Zjednoczonych, jak i ich sojusznik贸w w Europie i na Dalekim Wschodzie.
EVENTS INFO: Teatr Muzyczny im. Jana Paw艂a II: “KOLORY I CIENIE FRYDERYKA CHOPINA” - Klub Polski Orla Bialego, Canberra, 21.10, godz. 16:00, Kosci贸l Matki Boskiej Cz臋stochowskiej, Marayong, 28.10, godz. 12:30 * * * Teatr Prob Miniatura: Program s艂owno-muzyczny p.t. „Droga do niepodleg艂o艣ci” - Dom Polski Syrena, Rowville, 21.10, godz. 17:30 * * * Otwarcie wystawy pt. „Time For Heroes” - Parlament House, Perth, 9.11, godz. 11:00 * * * Msza dzi臋kczynna z okazji 100. Rocznicy Odzyskania Niepodleg艂o艣ci: St Mary’s Cathedral, Sydney, 10.11, godz. 10:00

sobota, 11 sierpnia 2018

Porady j臋zykowe Katarzyny Podjaskiej: ji i ii 馃榾

„S膮 trzy prawdy: 艣wiento prawda, tys prawda i g贸wno prawda” jak to s艂usznie zauwa偶y艂 ks. J贸zef Tischner. Nikt nie ma te偶 monopolu na prawd臋, cho膰 „naprawd臋” piszemy razem 馃槉. Niemniej – istniej膮 w j臋zyku pewne regu艂y, kt贸re pomagaj膮 upora膰 si臋 z w膮tpliwo艣ciami, jakie mog膮 pojawi膰 si臋 podczas pisania i/lub m贸wienia.

Poprzedni odcinek uregulowa艂 nam spraw臋, kiedy „ziemia” piszemy ma艂膮 – a kiedy du偶膮 liter膮. Dzi艣 chcia艂abym si臋 pochyli膰 nad szerszym problem, obejmuj膮cym nie tylko „ziemi臋”, ale w og贸le pisowni臋 rzeczownik贸w zako艅czonych na -ja i -ia.


B臋dzie tego troszk臋, ale wierz臋, 偶e przyda si臋 nam wszystkim od艣wie偶enie wiedzy, bo internety alarmuj膮:
 

Pami臋tajcie, 偶e oczywi艣cie regu艂y j臋zykowe istniej膮, warto je zna膰, warto je sobie od艣wie偶a膰 – niemniej, prawdopodobnie zawsze wpadniecie na jaki艣 wyj膮tek – dlatego regu艂y to jedno – a sprawdzanie pisowni w s艂owniku (najlepiej w miar臋 艣wie偶ym) to drugie.
Uzbrojeni w t臋 przestrog臋 zaczynamy:

rzeczowniki zako艅czone na -ja

 
Je艣li rzeczownik ko艅czy si臋 na -ja, a przed -ja wyst臋puje „s„, „z” albo „c„, to w dope艂niaczu, celowniku i w miejscowniku otrzymamy -ji, np.:
Rosja – Rosji, Azja – Azji, edukacja – edukacji
Je偶eli natomiast -ja b臋dzie wyst臋powa膰 przed samog艂osk膮, to wtedy w przypadkach zale偶nych otrzymamy zako艅czenie -i, np.:
aleja – alei, epopeja – epopei
 
 


rzeczowniki zako艅czone na -ia

 
O tym, czy dany rzeczownik 偶e艅ski zako艅czony na -ia otrzyma ko艅c贸wk臋 -i albo -ii decyduje… poczucie obco艣ci i rodzimo艣ci wyrazu (czyli chodzi o to, czy dany wyraz jest „rozumiany” albo „odczuwany” jako ‚polski’, ‚nasz’, ‚rodzimy’ ewentualnie „przyswojony” – czy jako „obcy”) oraz wymowa tego wyrazu w mianowniku.
 

rodzimo艣膰 a obco艣膰

 
Je艣li -ia wyst臋puje po sp贸艂g艂oskach „p„, „b„, „f„, „w” i „m„, to w wyrazach rodzimych i przyswojonych (czyli powiedzmy takich, kt贸re co prawda zosta艂y zapo偶yczone, ale dzi艣 ju偶 nikt [nikt kto nie jest j臋zykoznawc膮] tego na pierwszy rzut oka nie widzi, „nie czuje”, np. chleb 馃榾 ) piszemy -i, a w wyrazach obcych: -ii, np.:
g艂臋bi, hrabi, skrobi, trzewi, ziemi
daktyloskopii, Kolumbii, ksenofobii, filozofii, hagiografii, epidemii
 
 
 
 
Je艣li -ia wyst臋puje po „t„,”d„, „r„, „l„, „k„, „g„, „ch” – czyli w wyrazach zapo偶yczonych, to otrzymujemy w przypadkach zale偶nych -ii, np.:
apatii, kwestii, Holandii, anomalii, ewangelii, demagogii, hierarchii
 

 
 

wymowa w mianowniku

 
Je偶eli natomiast -ia wyst臋puje po „n„, to -ni zapiszemy wtedy, gdy w mianowniku -nia wymawiamy jako [-艅a]:
babunia [babu艅a] babuni, dynia [dy艅a] dyni, Gdynia [gdy艅a] Gdyni, pustynia [pusty艅a] pustyni
A je艣li w mianowniku -nia wymawiamy jak [-艅ja], wtedy w przypadkach zale偶nych zapiszemy -nii:
aronia [aro艅ja] aronii, Dania [da艅ja] Danii, harmonia [harmo艅ja] harmonii, linia [li艅ja] linii
 
 


Prawdopodobnie wi臋kszo艣膰 z nas „na czuja” zapisa艂aby „linii” i „babuni” w艂a艣nie tak – bo tak „lepiej wygl膮da”, bo inaczej „nie pasuje”. Dumam tak偶e, 偶e pewnie wi臋kszo艣膰 z nas o opisanych wy偶ej regu艂ach raczej nie s艂ysza艂a – niemniej „czu艂aby”, 偶e tak w艂a艣nie powinno si臋 pisa膰 przytoczone wyrazy. Regu艂y rodzimego j臋zyka mamy niejako w sobie, cho膰 ich wcale nie musimy zna膰. Fajny ten j臋zyk, nie?
 
Ani w Rosji, ani w Azji bez edukacji nikt nie napisze epopei. W g艂臋bi alei pewien d偶entelmen pr贸bowa艂 pewnemu hrabi opowiedzie膰 histori臋 babuni, kt贸ra naczyta艂a si臋 hagiografii i boj膮c si臋 epidemii, wyjecha艂a do Kolumbii, ale ostatecznie musia艂a j膮 opu艣ci膰 z powodu ksenofobii. W kwestii tej anomalii my艣lowej uciek艂a si臋 ona do filozofii harmonii i osiad艂a ostatecznie w Gdyni. Obecnie popija herbat臋 z aronii i marzy o wyprawie do Danii, by tam na ziemi swych przodk贸w uczy膰 si臋 daktyloskopii.
 
Teraz Wy spr贸bujcie u艂o偶y膰 histori臋 z naszymi -ji, -ii oraz -i 馃槉

Katarzyna Podjaska

Brak komentarzy:

Prze艣lij komentarz

Promocja

Promocja

Promocja